عدل و اقتصاد - پرشدگی سد‌ها به ۵۷ درصد رسید/ فرصتی برای بازنگری در رفتار آبی کشور

پرشدگی سد‌ها به ۵۷ درصد رسید/ فرصتی برای بازنگری در رفتار آبی کشور

تداوم مدیریت هوشمندانه مصرف و برنامه‌ریزی بلندمدت برای حفاظت از منابع آبی همچنان یک ضرورت جدی برای کشور به شمار می‌رود.

بنابر آمار از آخرین وضعیت سد‌های کشور، میزان ورودی آب مخازن کل کشور از ابتدای سال آبی تا ۲۲ فروردین معادل ۲۵ میلیارد متر مکعب است که در مقایسه با سال گذشته که عدد آن ۱۶.۸۲ میلیارد مترمکعب بوده است با افزایش ۴۹ درصدی همراه شده است و نسبت به متوسط ۱۰ ساله تغییری نداشته است.

میزان کل خروجی سد‌های کشور هم از ابتدای سال آبی تا ۲۲ فروردین ۱۴.۲۷ میلیارد متر مکعب ثبت شده است که نسبت به سال گذشته با ۷ درصد کاهش مواجه شده است.
حجم آب موجود مخازن سد‌ها بنابر بر آمار در حال حاضر ۲۹.۳۹ میلیارد متر مکعب است که نسبت به سال گذشته ۱۳ درصد افزایش یافته است. همچنین حجم پرشدگی سد‌های کشور تنها ۵۷ درصد اعلام شده است.
همچنین بر اساس آمار ارتفاع کل ریزش‌های جوی کشور معادل ۲۰۴.۲ میلی‌متر است که این مقدار بارندگی در دوره مشابه سال آبی گذشته ۱۲۸ میلی‌متر بوده است.
افزایش پرشدگی سد‌ها و بهبود بارش‌ها که باعث شده برخی اظهار کنند کشور وارد ترسالی شده است در همین راستا هم عیسی بزرگ‌زاده سخنگوی صنعت آب گفته است: میزان بارش دریافتی در حدود یک سوم کشور یعنی استان‌های قم، تهران، مرکزی، قزوین، البرز، مازندران، چهارمحال و بختیاری، گیلان، یزد، همدان و اصفهان از مقادیر نرمال این استان‌ها کمتر است.
بزرگ‌زاده تاکید کرد: حتی در مقیاس کشوری هم بارش کشور ۵.۰۵ میلی‌متر در محدوده نرمال بوده و نمی‌توان گفت وارد ترسالی شده‌ایم همان‌گونه که بار‌ها گفته‌ام مدیریت آب امری محلی است و نمی‌توان با شاخص‌های ملی و کشوری به قضاوت‌های محلی رسید. به عنوان مثال روش‌های مدیریت آب در استان هایی، چون هرمزگان، کرمان و بوشهر در استان هایی، چون تهران و مشهد کاربرد ندارد.
سخنگوی صنعت آب با دعوت از همه مردم به مدیریت صحیح مصرف آب به ویژه در استان‌های تهران، البرز و خراسان رضوی از کارشناسان آب و هواشناسی خواست تا در تبیین شرایط دقیق اقلیمی برای مردم مشارکت کنند.
در نهایت گفتنی است، با وجود بهبود نسبی برخی شاخص‌های آبی کشور در سال آبی جاری، تفسیر این آمار به عنوان نشانه‌ای از ورود ایران به دوره ترسالی می‌تواند برداشت نادرستی ایجاد کند. افزایش ۴۹ درصدی ورودی آب به مخازن سد‌ها نسبت به سال گذشته و رشد ۱۳ درصدی حجم آب ذخیره‌شده در سدها، بیش از آنکه نشانه وفور منابع آبی باشد، بیانگر مقایسه با سالی کم‌بارش و خشک است. از سوی دیگر، پرشدگی ۵۷ درصدی سد‌های کشور همچنان فاصله قابل توجهی با شرایط مطلوب دارد و نشان می‌دهد منابع آبی کشور همچنان در وضعیت شکننده قرار دارند.
همچنین توزیع نامتوازن بارش در کشور نکته‌ای کلیدی در تحلیل وضعیت منابع آب است. در حالی که میانگین بارندگی در مقیاس ملی به محدوده نرمال نزدیک شده، بسیاری از استان‌های پرجمعیت و پرمصرف مانند تهران، البرز، اصفهان و خراسان رضوی همچنان با کسری بارش نسبت به شرایط نرمال روبه‌رو هستند. این موضوع نشان می‌دهد که مدیریت منابع آب نمی‌تواند صرفاً بر اساس میانگین‌های کشوری انجام شود و باید بر مبنای شرایط اقلیمی و مصرفی هر منطقه برنامه‌ریزی شود.
در چنین شرایطی، مهم‌ترین راهبرد پیش رو تداوم و تقویت مدیریت مصرف آب در همه بخش‌ها به‌ویژه در بخش‌های خانگی، کشاورزی و صنعتی است. حتی در سال‌هایی که میزان بارش افزایش می‌یابد، فشار بر منابع آب زیرزمینی، رشد جمعیت شهری و الگوی مصرف نامتوازن همچنان می‌تواند بحران کم‌آبی را تشدید کند. تجربه سال‌های گذشته نیز نشان داده است که دوره‌های کوتاه افزایش بارندگی نمی‌تواند جبران‌کننده سال‌ها برداشت بیش از ظرفیت از منابع آبی کشور باشد.
بر همین اساس، لازم است سیاست‌گذاری‌های آبی کشور بیش از گذشته بر اصلاح الگوی مصرف، ارتقای بهره‌وری در بخش کشاورزی، توسعه سامانه‌های نوین آبیاری و فرهنگ‌سازی عمومی در زمینه مصرف بهینه آب متمرکز شود. در کنار این اقدامات، مدیریت منطقه‌ای منابع آب و توجه به ویژگی‌های اقلیمی هر استان می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر منابع محدود آبی کشور ایفا کند.
در مجموع، اگرچه افزایش نسبی بارش‌ها و بهبود ذخایر سد‌ها نشانه‌ای امیدوارکننده است، اما این وضعیت نباید موجب کاهش حساسیت نسبت به بحران آب شود. تداوم مدیریت هوشمندانه مصرف و برنامه‌ریزی بلندمدت برای حفاظت از منابع آبی همچنان یک ضرورت جدی برای کشور به شمار می‌رود.