نگرانی‌های عربستان از بسته شدن تنگه باب المندب

در بحبوحه تشدید تنش‌های منطقه‌ای و پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز، عربستان سعودی در حال حرکت به سمت باز کردن کانال‌های مذاکره با صنعا بوده و به دنبال تضمین منافع نفتی خود و جلوگیری از گسترش درگیری به دریای سرخ است.

ریاض در تلاش برای تضمین تامین نفت عربستان از طریق دریای سرخ، تحت فشار تنش‌های منطقه‌ای و تأثیر مداوم بسته شدن تنگه هرمز بر صادرات خلیج فارس، از طریق سازمان ملل متحد، برای مذاکره با صنعا تلاش کرده است.

طبق گزارش روزنامه لبنانی الاخبار، جلسه‌ای، که اولین جلسه از این نوع در سال‌های اخیر بود، در عمان بین یک کمیته نظامی از دولت صنعا و یک کمیته مشابه سعودی با حضور «هانس گروندبرگ»، فرستاده سازمان ملل به یمن، برگزار شد.
این جلسه که با عجله و پیش از پایان آتش‌بس بین ایران و ایالات متحده و در بحبوحه تشدید نشانه‌های جنگ مجدد ترتیب داده شده بود، منعکس‌کننده نگرانی عربستان سعودی از گسترش درگیری به تنگه باب المندب بود و در عین حال بر عدم اعتماد این کشور به توانایی ایالات متحده برای تلاش در جهت آتش‌بس و صلح تأکید داشت.
طبق گزارش دفتر گروندبرگ در پلتفرم X، بحث‌ها در جلسه‌ای که عصر روز چهارشنبه برگزار شد، بر راه‌های کاهش تنش‌ها، تحکیم توافق آتش‌بس در یمن و بررسی تحولات جاری منطقه‌ای متمرکز بود؛
با این حال، ناظران در صنعا در مورد نیت ریاض برای اجرای الزامات «نقشه راه» سازمان ملل که پادشاهی و شورای همکاری خلیج فارس در اواخر دسامبر ۲۰۲۳ با آن موافقت کردند، ابراز تردید کردند.
آنها خاطرنشان کردند که برگزاری جلسه عمومی بین سرلشکر «یحیی الروزامی»، رئیس کمیته مذاکره نظامی دولت صنعا و یک هیئت نظامی سعودی، بدون حضور نماینده‌ای از دولت طرفدار ائتلاف در عدن، نشان دهنده جدیت ریاض در رسیدگی به مسائل جنگ خود علیه یمن نیست که شامل پرداخت حقوق کارمندان دولت، بازگشایی جاده‌های عمومی و آغاز تبادل جامع زندانیان برای پایان دادن به رنج زندانیان در بند همه طرف‌ها است. بلکه، این جلسه نشان دهنده نگرانی‌های عربستان سعودی در مورد تشدید مجدد تنش‌های منطقه‌ای بین ایالات متحده و ایران و احتمال گسترش این رویارویی به دریای سرخ است.
یک منبع اقتصادی در صنعا به الاخبار گفت که تلاش فعلی عربستان سعودی برای مذاکرات صلح با هدف تضمین جریان صادرات نفت عربستان از طریق دریای سرخ و همچنین تحویل کالاهای تجاری به کشورهای خلیج فارس انجام می‌شود.
این امر به ویژه با توجه به اینکه بنادر عربستان سعودی در دریای سرخ عملاً جای خالی ناشی از بسته شدن تنگه هرمز را که عملاً بنادر خلیج فارس را فلج کرده است، پر می‌کنند، بسیار مهم است.
به گفته این منبع، هدف عربستان سعودی صرفاً تضمین امنیت واردات و صادرات عربستان و خلیج فارس از طریق تنگه باب المندب است. ریاض دریای سرخ را به عنوان مسیر جایگزین هرمز برای صادرات نفتی و غیرنفتی برگزیده و بنادر خود در دریای سرخ، از جمله جده، را به یک مرکز لجستیک منطقه‌ای تبدیل کرده است.
در این زمینه، کشتی‌های باری تجاری که از اتحادیه اروپا و کشورهای آسیایی وارد می‌شوند، به جده تغییر مسیر داده‌اند که از ابتدای ماه گذشته ظرفیت خود را برای پذیرش واردات خلیج فارس افزایش داده است.
سپس کالاها به کشورهای خلیج فارس توزیع مجدد شده و از طریق مسیرهای زمینی حمل می‌شوند.
با این حال، تضمین ثبات و ایمنی ناوبری به و از بنادر عربستان سعودی در دریای سرخ، این بار بدون برداشتن گام‌های مشخص توسط ریاض برای پیشبرد روند صلح، به ویژه با توجه به اینکه فضای مانور عربستان سعودی در منطقه با بسته شدن مداوم تنگه هرمز کاهش یافته است، احتمالاً محقق نخواهد شد.
بنابراین، پادشاهی سعودی که در دورهای قبلی مذاکرات، عدم تمایل خود به پایبندی به «نقشه راه» را به فشار آمریکا نسبت می‌داد، این بار مجبور خواهد شد به تعهدات خود عمل کند؛ حتی اگر بر فشار آمریکا غلبه کند؛ اقدامی که بدون شک مورد استقبال صنعا قرار خواهد گرفت.