عدل و اقتصاد - بازگشت سریع و شتاب‌زده به پروازها ریسک جدی برای ایمنی است

بازگشت سریع و شتاب‌زده به پروازها ریسک جدی برای ایمنی است

مدیرکل ایمنی و تضمین کیفیت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران گفت: بازگشت سریع و شتاب‌زده به پروازها بدون طی‌کردن مراحل لازم می‌تواند ریسک‌های جدی برای ایمنی ایجاد کند.

امیر هوشنگ عبدی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه بازگشت به عملیات پروازی باید ایمن، مرحله‌ای و مبتنی بر ارزیابی دقیق باشد، اظهار کرد: در شرایطی که فعالیت شرکت هواپیمایی برای مدتی متوقف یا محدود شده، ممکن است تغییرات پنهان و پیچیده‌ای در حوزه‌های فنی، انسانی، عملیاتی و حتی سازمانی ایجاد شده باشد. به همین دلیل، بازگشت سریع و شتاب‌زده به پروازها بدون طی‌کردن مراحل لازم می‌تواند ریسک‌های جدی برای ایمنی ایجاد کند.
وی افزود: بازگشت به آسمان باید بر پایه مدیریت تغییر (MOC) و در چارچوب سیستم مدیریت ایمنی (SMS) انجام شود. Management of Change یا MOC یکی از بنیادی‌ترین ابزارهای مدیریت ایمنی در صنعت هوانوردی است. فلسفه این رویکرد بر یک اصل ساده اما بسیار مهم استوار است؛هیچ تغییری نباید بدون بررسی پیامدهای ایمنی آن اجرا شود.
مدیرکل ایمنی و تضمین کیفیت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: وقتی یک شرکت هواپیمایی به هر دلیل برای مدتی از عملیات عادی دور می‌شود در بازه توقف ممکن است تغییراتی در چهار حوزه اصلی یعنی سخت‌افزار، نرم‌افزار، منابع انسانی و محیط عملیاتی شکل بگیرد. اگر خطرات ناشی از این تغییرات شناسایی و کنترل نشوند، ممکن است کیفیت عملیات و سطح ایمنی را تحت تأثیر قرار دهند. MOC به ما کمک می‌کند دقیقاً بدانیم چه چیزی تغییر کرده، چرا تغییر کرده، چه مخاطراتی دارد و چگونه باید آن را کنترل کنیم.
وی اضافه کرد: خطرات متعددی وجود دارد. برای مثال ناوگان باید از نظر استمرار صلاحیت پروازی به‌دقت بررسی شود. تجهیزاتی که مدتی بلااستفاده بوده‌اند نیازمند بازرسی هستند. کارکنانی که مدت زیادی با یک فرایند یا تجهیز کار نکرده‌اند ممکن است در معرض خطای سهوی بیشتری باشند. دوره‌های آموزشی اجباری باید کنترل و به‌روز شوند و همه واحدها باید از محدودیت‌های عملیاتی جدید آگاه باشند.از طرف دیگر ممکن است زیرساخت‌ها، رویه‌ها، مسیرها یا شرایط پشتیبانی نیز تغییر کرده باشند. بنابراین بازگشت بدون MOC می‌تواند احتمال بروز خطا، ناهماهنگی و حتی اختلال در ایمنی پرواز را افزایش دهد.
وی با اشاره به اینکه MOC صرفاً یک ابزار فنی نیست بلکه یک رویکرد جامع سیستماتیک است، اظهار کرد: در این فرآیند فقط به هواپیما یا تجهیزات نگاه نمی‌کنیم بلکه عامل انسانی، هماهنگی بین واحدها، رویه‌های عملیاتی، شرایط محیطی و سایر عوامل دخیل در عملیات پرواز را هم بررسی می‌کنیم.یکی از مدل های مناسب برای بررسی میزان اثر گذاری هر قسمت بر سایر قسمت‌ها، SHELL Model است. در این مدل نحوه تعامل نیروی انسانی با سایر ارکان و عناصر در نظر گرفته می‌شود.
عبدی در پاسخ به این سوال که فرآیند مدیریت تغییر در بازگشت به عملیات چگونه اجرا می‌شود؟ گفت: این فرآیند یک مسیر پنج‌مرحله‌ای دارد. مرحله اول، ارزیابی جامع اولیه است. در این مرحله تمام تغییرات کوچک و بزرگ در حوزه‌های فنی، انسانی، محیط عملیاتی، سازمانی و اقتصادی شناسایی و ثبت می‌شود. مرحله دوم، اولویت‌بندی و تخصیص منابع است. یعنی تغییرات بر اساس میزان تأثیر بر ایمنی و عملیات رتبه‌بندی می‌شوند. مرحله سوم، شناسایی مخاطرات و تعیین کنترل‌هاست. در این مرحله برای هر تغییر، ریسک‌ها ارزیابی و اقدامات کنترلی طراحی می‌شود.مرحله چهارم بازگشت تدریجی به عملیات است. یعنی شروع فعالیت‌ها به‌صورت مرحله‌ای و متناسب با آمادگی کارکنان، تجهیزات و واحدها انجام می‌شود. مرحله پنجم درس‌آموزی و بازبینی است. پس از شروع عملیات، جلسات مشترک برگزار می‌شود تا عملکرد بررسی و درس‌آموخته‌ها استخراج شود.
وی با بیان اینکه نقش آموزش بسیار حیاتی است، گفت: هر زمان که یک فعالیت برای مدتی متوقف می‌شود، بخشی از مهارت‌های اجرایی ممکن است دچار افت شود یا با روش‌های جدید نیازمند تطبیق باشد. به همین دلیل، دوره‌های آموزشی، بازآموزی‌ها و ارزیابی‌های مهارتی باید پیش از بازگشت کامل به عملیات کنترل و به‌روزرسانی شوند. ما در ایمنی هوانوردی با مجموعه‌ای از مهارت‌های حساس سروکار داریم و کوچک‌ترین غفلت می‌تواند پیامدهای بزرگی داشته باشد. آموزش، در اینجا نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت ایمنی است.
مدیرکل ایمنی و تضمین کیفیت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در بخش دیگری از صحبت‌هایش با اشاره به اینکه بازگشت تدریجی، فرصت کنترل، پایش و اصلاح را فراهم می‌کند، عنوان کرد: اگر سازمان یک‌باره و بدون آمادگی کامل وارد عملیات سنگین شود، احتمال ناهماهنگی و خطا بالا می‌رود. اما در بازگشت تدریجی، هر مرحله با ارزیابی انجام می‌شود، ایرادها زودتر شناسایی می‌شوند و امکان اصلاح پیش از تعمیم کامل فعالیت وجود دارد.این دقیقاً همان چیزی است که MOC دنبال می‌کند: کنترل برنامه‌ریزی‌شده و استاندارد بر روند بازگشت به عملیات.
به گفته وی، اجرای MOC یک الزام قانونی و مقرراتی است. در صنعت هوانوردی، بر اساس مقررات ملی و بین‌المللی مرتبط با SMS، هر تغییر باید ارزیابی و کنترل شود. در شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی نیز جزئیات اجرایی این موضوع در بخش ۱.۲۵.۲ نظامنامه مدیریت ایمنی و کیفیت (SQMM) آمده و همه بخش‌ها ملزم به رعایت آن هستند.بنابراین ما با یک توصیه اختیاری مواجه نیستیم بلکه با یک استاندارد حرفه‌ای و تعهد سازمانی به ایمنی روبه‌رو هستیم.