عدل و اقتصاد - سهمیه جنگ به کنکور ۱۴۰۵ می‌رسد؟

نگرانی داوطلبان کنکور از طولانی شدن ابهامات

در پی تأثیر شرایط جنگی بر روند آمادگی برخی داوطلبان کنکور ۱۴۰۵، بحث اختصاص سهمیه برای متضرران این شرایط در دستور کار مسئولان آموزش عالی قرار گرفت و این داوطلبان همچنان چشم انتظار اعلام جزئیات این حمایت هستند.

در حالی که بیش از دو ماه از زمان مقرر و پیش بینی شده برای ثبت‌نام کنکور سراسری ۱۴۰۵ می‌گذرد، به دلیل وقوع جنگ تحمیلی این فرایند به تعویق افتاده و همچنان نه فرآیند ثبت‌نام این آزمون آغاز شده و نه زمان دقیق برگزاری آن مشخص است؛ شرایطی که ریشه اصلی آن را باید در وضعیت جنگی کشور و پیامدهای ناشی از آن جست‌وجو کرد. در پی این بلاتکلیفی طولانی مدت و وارد کردن فشار روانی سنگین بر داوطلبان و خانواده‌ها، موضوع تازه‌ای تحت عنوان «لزوم حمایت آموزشی از داوطلبان متضرر از جنگ» نیز به یکی از مهم‌ترین مباحث حوزه آموزش عالی تبدیل کرده است.

طی هفته‌های اخیر، موضوع اختصاص سهمیه یا اعمال تمهیدات ویژه برای داوطلبانی که در جریان جنگ با آسیب‌های آموزشی، روانی، زیرساختی یا معیشتی مواجه شده‌اند به یکی از مطالبات جدی داوطلبان تبدیل شده است؛ مطالبه‌ای که نخستین بار با پیگیری خبرگزاری ایسنا وارد فضای رسانه‌ای شد و پس از آن، به سطح اظهارنظر رسمی مسئولان آموزشی کشور رسید.
در همین راستا دکتر ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم در گفت‌وگو با ایسنا، با تأیید بررسی این موضوع اعلام کرده است: این موضوع از سوی وزیر نیز مطرح شده و دسته‌بندی‌هایی از سهمیه برای این افراد در نظر گرفته شده است که جزئیات آن باید بررسی و مشخص شود که چه تعداد از دانشجویان و داوطلبان کنکور مشمول این شرایط می‌شوند.
تاکید معاون وزیر علوم بر طراحی «دسته‌بندی سهمیه» برای داوطلبان متضرر از جنگ سخن بیانگر این است که اصل موضوع تا حد زیادی مورد پذیرش قرار گرفته و اکنون بحث اصلی، چگونگی اجرا و تعیین جزئیات آن است.
عدالت آموزشی در شرایط نابرابر جنگ
اگرچه کنکور سراسری همواره یکی از رقابتی‌ترین و حساس‌ترین آزمون‌های کشور بوده، اما شرایط امسال با سال‌های گذشته تفاوت‌های زیادی دارد؛ چرا که جنگ به شکلی یکسان همه مناطق کشور را تحت تأثیر قرار نداده و برخی استان‌ها و شهرها با فشار و آسیب بیشتری مواجه بوده‌اند.
استان‌هایی مانند تهران، اصفهان، تبریز و برخی مناطق دیگر، در ماه‌های گذشته درگیر تنش‌ها و تبعات مستقیم‌تری نظیر اختلال در روند آموزشی ناشی از مشکلات اینترنت، تعطیلی‌های مکرر، فشارهای روحی و حتی آسیب‌های معیشتی خانواده‌ها بودند. در مقابل، برخی مناطق کشور نظیر شهرهای شمالی شرایط باثبات‌تری را تجربه کرده‌اند و طبیعی است که امکان مطالعه و آمادگی در این مناطق با داوطلبان مناطق بحران‌زده قابل مقایسه نباشد.
بر همین اساس، بسیاری از مسئولان و داوطلبان بر این باور هستند که اصرار بر برگزاری آزمونی کاملاً یکسان برای داوطلبانی با شرایط کاملاً متفاوت علاوه بر اینکه به عدالت آموزشی منجر نمی‌شود؛ بلکه خود می‌تواند نوعی بی‌عدالتی تلقی شود.
در چنین شرایطی، اختصاص سهمیه یا هرگونه حمایت جبرانی، بیش از آنکه یک امتیاز ویژه باشد، تلاشی برای بازگرداندن تعادل به رقابتی است که تحت تأثیر بحران، از وضعیت عادی خارج شده است.
سهمیه؛ امتیاز یا ابزار جبران؟
واقعیت این است که بحث سهمیه در نظام آموزشی کشور همواره با حساسیت‌های فراوانی همراه بوده است؛ چراکه بخشی از جامعه داوطلبان نسبت به گسترش انواع سهمیه‌ها انتقاد دارند و معتقد هستند این روند می‌تواند رقابت علمی را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، کارشناسان حوزه آموزش تأکید می‌کنند که شرایط جنگی، وضعیتی متفاوت از حالت عادی ایجاد کرده و نمی‌توان با همان روند همیشگی به آن نگاه کرد؛ همچنان که در بسیاری از کشورها، در شرایط بحران‌های طبیعی جنگی یا حوادث گسترده، سازوکارهای حمایتی از اختصاص سهمیه و امتیازهای جبرانی تا تغییر در شیوه ارزیابی یا سایر تسهیلات آموزشی ویژه‌ برای دانش‌آموزان و داوطلبان آزمون‌های ملی در نظر گرفته می‌شود.
بر این اساس، آنچه امروز درباره کنکور ۱۴۰۵ مطرح می‌شود صرفا ایجاد یک امتیاز ناعادلانه برای داوطلبان نیست؛ بلکه کمک به ایجاد نوعی عدالت برای جبران بخشی از آسیب‌های ناشی از شرایط جنگی است؛ اگرچه اختصاص سهمیه به داوطلبان آسیب دیده جنگی مرتب توسط مسئولان اعلام شده اما هنوز هیچ جزئیات رسمی درباره نحوه اجرای سهمیه اعلام نشده است و سئوالاتی نظیر ملاک تشخیص داوطلب متضرر، استان‌ها یا گروه‌هایی مشمول سهمیه، میزان اثرگذاری آن یا نهاد مسئول احراز شرایط بررسی داوطلبان آسیب دیده جنگ بی پاسخ مانده است.
نگرانی داوطلبان از ابهام طولانی‌مدت
آنچه اکنون بیش از اصل سهمیه، نگرانی داوطلبان را افزایش داده ادامه بلاتکلیفی در تصمیم‌گیری‌هاست. هنوز ثبت‌نام کنکور آغاز نشده، زمان آزمون مشخص نیست و همزمان بحث‌هایی درباره سهمیه، تمهیدات جنگی و حمایت‌های احتمالی مطرح می‌شود؛ بدون آنکه چارچوب مشخصی به داوطلبان اعلام شود.
بسیاری از داوطلبان معتقدند اگر قرار است سهمیه یا تسهیلاتی در نظر گرفته شود، باید هرچه سریع‌تر جزئیات آن مشخص شود تا داوطلبان بتوانند با آگاهی و آرامش بیشتری برای آینده خود برنامه‌ریزی کنند؛ بنابراین ابهام طولانی‌مدت در سیاست ها علاوه بر فشار روانی، می‌تواند زمینه‌ساز گسترش شایعات و انتشار اخبار غیررسمی نیز شود، اتفاقی که طی هفته‌های اخیر بارها در فضای مجازی رخ داده و باعث سردرگمی بیشتر داوطلبان شده است.
با توجه به اینکه طبق روند معمول نتایج نهایی کنکور ۱۴۰۵ باید حداکثر تا آبان‌ماه تعیین تکلیف شود، اکنون زمان چندانی برای تصمیم‌گیری باقی نمانده است. هرچه فرآیند تعیین جزئیات سهمیه و نحوه حمایت از داوطلبان متضرر طولانی‌تر شود، اضطراب و بی‌اعتمادی در میان داوطلبان افزایش خواهد یافت.
به گزارش ایسنا، فارغ از اینکه حمایت از داوطلبان آسیب دیده جنگ با چه شیوه‌ای انجام خواهد شد، آنچه امروز بیش از هر چیز اهمیت دارد، حفظ اصل « عدالت آموزشی » در شرایط بحرانی است؛ عدالتی که با تصمیم‌گیری سریع و شفاف محقق خواهد شد؛ بنابراین اگر سیاست‌گذاران آموزشی کشور به این جمع‌بندی رسیده‌اند که بخشی از داوطلبان به دلیل شرایط جنگی متضرر شده‌اند، ضروری است هرچه سریع‌تر درباره شیوه جبران این آسیب‌ها تصمیم‌گیری شفاف انجام شود تا ضمن کاهش نگرانی داوطلبان، مانع شکل‌گیری فضای پرحاشیه در آستانه کنکور شود.
انتهای پیام