افزایش فعالیت کنه‌های ناقل بیماری، خطر شیوع تب کریمه کنگو را به عنوان جدی‌ترین دغدغه‌‌ سلامت ‌تبدیل کرد.

با آغاز فصل گرما، همواره نگرانی‌ها درباره شیوع بیماری‌های مشترک بین انسان و دام افزایش می‌یابد؛ بیماری‌هایی که در صورت بی‌توجهی می‌توانند تهدیدی جدی برای سلامت عمومی باشند. در این میان، تب کریمه کنگو به‌عنوان یکی از خطرناک‌ترین بیماری‌های ویروسی مشترک، هر سال با گرم‌تر شدن هوا در کانون توجه نظام سلامت و دامپزشکی قرار می‌گیرد.

اهمیت این موضوع زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم فعالیت کنه‌های ناقل بیماری در شرایط آب‌وهوایی گرم افزایش می‌یابد و همین مسئله احتمال انتقال بیماری به انسان را بالا می‌برد. بنابراین پیشگیری، آموزش و رعایت اصول بهداشتی نقش حیاتی در کنترل این بیماری ایفا می‌کند.
در استان‌های دام‌خیز مانند سیستان و بلوچستان که بخش قابل توجهی از معیشت مردم به دامداری وابسته است، خطر مواجهه با بیماری‌های مشترک بیشتر احساس می‌شود. به همین دلیل دستگاه‌های متولی سلامت دام و انسان، برنامه‌های آموزشی و پیشگیرانه گسترده‌ای را در دستور کار قرار داده‌اند.
در سال‌های اخیر، رویکرد آموزش‌محور در حوزه دامپزشکی تقویت شده و تلاش شده است تا دامداران، کارکنان کشتارگاه‌ها و حتی شهروندان عادی با راه‌های انتقال و پیشگیری از بیماری‌ها آشنا شوند. این رویکرد می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش ابتلا و مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های مشترک داشته باشد.
در همین راستا، مدیرکل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان با ارائه گزارشی از اقدامات آموزشی و اجرایی، آخرین وضعیت بیماری تب کریمه کنگو و راهکارهای پیشگیری از آن را تشریح کرد.
غلامرضا سرگزی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در زاهدان اظهار داشت: با آغاز فصل گرما فعالیت کنه‌های ناقل بیماری «تب کریمه کنگو» افزایش می‌یابد و به تبع آن احتمال ابتلای انسانی نیز بیشتر می‌شود؛ از همین رو آموزش و ارتقای آگاهی دامداران و کارکنان حوزه دام از اهمیت حیاتی برخوردار است.
وی با تشریح اقدامات آموزشی دامپزشکی استان افزود: سال گذشته 213 کلاس آموزشی برگزار شد که طی آن 5140 نفر از کارکنان کشتارگاه‌ها و دامداری‌های صنعتی آموزش دیدند و 6359 نفر از روستاییان، عشایر و بهره‌برداران نیز به صورت چهره‌به‌چهره آموزش‌های لازم را دریافت کردند. از ابتدای سال جاری نیز 8 کلاس آموزشی برگزار شده که طی آن 198 نفر از کارکنان و 578 نفر از بهره‌برداران و روستاییان تحت آموزش قرار گرفته‌اند.
تب کریمه کنگو بیماری ویروسی خطرناک و مشترک انسان و دام
مدیرکل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان با اشاره به ماهیت این بیماری گفت: تب کریمه کنگو یک بیماری ویروسی حاد خونریزی‌دهنده است که از طریق گزش کنه آلوده یا تماس با خون و بافت‌های دام آلوده هنگام ذبح و خرد کردن گوشت تازه به انسان منتقل می‌شود.
وی راه‌های انتقال بیماری را شامل گزش کنه آلوده، له کردن کنه با دست، تماس با خون و بافت آلوده و تماس با ترشحات فرد مبتلا دانست و افزود: در مراحل پیشرفته بیماری، خونریزی‌های شدید داخلی و خارجی رخ می‌دهد که می‌تواند به نارسایی اندام‌ها و مرگ بیمار منجر شود.
علائم بیماری و خطر مرگ‌ و میر 30 درصدی
سرگزی علائم بیماری در انسان را تب، لرز، سردرد شدید، درد چشم، تهوع، سفتی گردن، حساسیت به نور و خونریزی زیرجلدی عنوان کرد و گفت: این بیماری در 10 تا 30 درصد موارد ابتلا می‌تواند به مرگ منجر شود، در حالی که دام‌ها معمولاً علائم مشخصی ندارند و تشخیص بیماری در آن‌ها از طریق ظاهر امکان‌پذیر نیست.
مدیرکل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان با اشاره به اقدامات اجرایی سال 1404 تصریح کرد: بیش از 985 هزار مترمربع جایگاه دامی و بیش از 862 هزار رأس دام به‌صورت رایگان علیه کنه سم‌پاشی شده‌اند و دامداران باید به‌طور مستمر این روند را زیر نظر دامپزشکی ادامه دهند.
توصیه‌های بهداشتی برای پیشگیری از بیماری
وی مهم‌ترین راهکارهای پیشگیری را شامل استفاده از دستکش و ماسک هنگام تماس با دام و گوشت، خودداری از له کردن کنه، رعایت اصول ایمنی در کار با دام، سم‌پاشی دوره‌ای، کشتار دام در کشتارگاه‌های مجاز و خرید گوشت دارای مهر دامپزشکی دانست.
سرگزی تاکید کرد: گوشت تازه باید حداقل 24 ساعت و جگر 48 تا 72 ساعت در دمای چهار درجه سانتی‌گراد نگهداری شود و شهروندان از خرید گوشت بدون نظارت دامپزشکی خودداری کنند.
مدیرکل دامپزشکی استان سیستان و بلوچستان در پایان از شهروندان خواست در صورت مشاهده علائم بیماری پس از گزش کنه یا تماس با دام، سریعاً به مراکز درمانی مراجعه و سابقه تماس را به پزشک اعلام کنند.
افزایش فعالیت کنه‌ها در فصل گرما، زنگ خطری جدی برای حوزه سلامت عمومی محسوب می‌شود؛ خطری که تنها با همکاری مردم، دامداران و دستگاه‌های اجرایی قابل کنترل است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که هر زمان آموزش و پیشگیری جدی گرفته شده، میزان ابتلا کاهش یافته است.
رعایت اصول بهداشتی در خرید، نگهداری و مصرف گوشت، نه‌تنها یک توصیه پزشکی بلکه یک ضرورت اجتماعی است. کوچک‌ترین بی‌توجهی در این حوزه می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای سلامت خانواده‌ها داشته باشد.
از سوی دیگر، استمرار برنامه‌های آموزشی و سم‌پاشی دام و جایگاه‌های دامی نقش مهمی در کاهش جمعیت کنه‌ها و قطع زنجیره انتقال بیماری دارد. این اقدامات زمانی اثربخش خواهد بود که با مشارکت فعال دامداران همراه شود.
آگاهی عمومی، مهم‌ترین سلاح در برابر بیماری‌های مشترک انسان و دام است. اطلاع‌رسانی دقیق و عمل به توصیه‌های بهداشتی می‌تواند از بروز بسیاری از موارد ابتلا جلوگیری کند.