عدل و اقتصاد - عامل قبض‌های میلیونی برق در فصل گرم سال چیست؟

عامل قبض‌های میلیونی برق در فصل گرم سال چیست؟

با شروع فصل گرم و افزایش تدریجی دما در کشور مصرف برق مشترکان خانگی رشد قابل توجهی می‌یابد که دلیل اصلی آن وارد مدار شدن سامانه های سرمایشی و افزایش تقاضای برق برای خنک کردن محیط به ویژه در بخش خانگی است.

طی سال‌های گذشته روند تقاضای مشترکان برای خرید کولرهای گازی به عنوان خنک کننده محیط به ویژه در مناطق عادی به شدت افزایش یافته و این در حالی است که کارشناسان همواره برای این مناطق بر لزوم استفاده از کولرهای آبی تأکید داشته‌اند.
در شرایطی که دما روزبه‌روز در حال افزایش است، با آغاز فصل گرما در تهران، سه میلیون دستگاه کولر آبی در مدار بهره‌برداری قرار خواهند گرفت که این دستگاه‌های سرمایشی همزمان با افزایش مصرف برق، مصرف مضاعف آب را به مجموعه شبکه آبرسانی تهران تحمیل خواهند کرد.
در روزهای اخیر با ورود تدریجی کولرهای آبی در تهران به مدار بهره‌برداری، علاوه بر افزایش مصرف برق، مصرف آب شهر تهران به دو میلیارد و ۹۳۵ میلیون لیتر در شبانه‌روز و مصرف لحظه‌ای به رقم تامل‌برانگیز و زود هنگام ۳۸ هزار لیتر در ثانیه رسیده است.
کولرهای آبی در تهران به‌طور متوسط روزانه سیصد ‌میلیون لیتر آب مصرف می‌کنند؛ هر دستگاه کولر آبی در شرایط سالم و با نصب سایبان، در یک شبانه‌روز ۱۸۰ تا ۲۰۰لیتر و معادل مصرف یک عضو خانواده، آب مصرف می‌کند که در صورت کارکرد در شرایط ناسالم ازجمله نشتی آب، پوشال نامناسب و عدم نصب سایبان، این میزان مصرف به دو برابر افزایش خواهد یافت.
طبق اعلام، کولرهای گازی نسبت به کولرهای آبی ۴ تا ۶ برابر برق بیشتری مصرف می‌کنند و با توجه به سهم بالای این وسایل در مصرف برق خانگی،استفاده بی‌رویه از این نوع سیستم سرمایشی به ویژه در شرایط دمایی بالا فشار سنگینی بر شبکه برق کشور وارد کرده و هزینه خانوارها را به شدت افزایش می‌دهد.
بر این اساس حدود بخش زیادی از مصرف برق کشور در فصل گرم سال، صرف سامانه‌های سرمایشی می‌شود و در مناطق عادی و غیرگرمسیر که حدود ۸۰ درصد جمعیت کشور را در برمی‌گیرد، به طور معمول استفاده از کولرهای آبی می‌تواند دمای مطلوب ۲۱ تا ۲۵ درجه سانتیگراد را در اکثر روزهای سال تأمین کند.
همچنین کولرهای آبی به دلیل تولید همزمان سرما و رطوبت به لحاظ بهداشتی و درمانی نیز برای مناطق عادی مناسب هستند، همچنین مصرف برق ماهیانه یک کولر آبی تنها حدود ۹۰ تا ۱۲۰ کیلووات ساعت است که سبب خواهد شد مجموع مصرف کولر آبی به همراه سایر تجهیزات منزل، از جمله روشنایی و وسایل برقی یک خانواده مطابق با الگوی مصرف تعریف شده برای این مناطق باشد.
با این وجود در صورت استفاده از کولر گازی در مناطق عادی با الگوی مصرف ۳۰۰ کیلووات در ماه، این معادله به کلی تغییر می‌کند، چرا که مصرف سرمایشی تنها یک دستگاه کولر گازی در یک منزل معمولی حدود ۸۰۰ کیلووات ساعت در ماه برآورد می‌شود.
بنابراین با احتساب سایر مصرف‌های برقی، مصرف ماهانه یک خانواده به حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلووات ساعت افزایش پیدا می‌کند که بیش از سه برابر مصرف خانواده‌ای است که از کولر آبی استفاده می‌کند.
با توجه به این موضوع افزایش شدید مصرف برق باعث ورود مشترکان به پلکان‌های بالاتر تعرفه‌ای می‌شود و در حالی که در الگوی مصرف برق، مصرف تا سقف ۳۰۰ کیلووات ساعت با قیمت یارانه‌ای محاسبه می‌شود، با عبور از این سقف، تعرفه برق مشترکان به صورت پلکانی و تصاعدی افزایش می‌یابد.
بر این اساس تعرفه برق مشترکان خانگی که به ترتیب تا سطح الگو، مازاد بر الگو تا یک و نیم (۱.۵) برابر، مازاد بر آن تا دو و نیم(۲.۵) برابر و میزان مصارف بیش از دو و نیم (۲.۵) برابر مصرف داشته باشند، هزینه تامین برقشان به ترتیب با ضریب‌های نیم (۰.۵)، یک و نیم (۱.۵)، دو و نیم (۲.۵) و پنج (۵) برابر هزینه تأمین برق محاسبه و دریافت می‌شود.
به عنوان نمونه مشترکانی که بیش از ۲.۵ برابر الگو برق مصرف کنند، (برای مناطق عادی با الگوی مصرف ۳۰۰ کیلووات و مصرف عملی بیش از ۷۵۰ کیلووات ساعت) هزینه هر کیلووات ساعت برق ۵ برابر هزینه تأمین برق افزایش پیدا می‌کند که نسبت به تعرفه محاسبه شده برای مشترکان کم مصرف تا ۴۰ برابر گرانتر است و قبوض سنگینی را برای مشترکان پرمصرف به همراه خواهد داشت.
کارشناسان تاکید دارند که رعایت الگوی مصرف و استفاده از کولرهای آبی به جای کولرهای گازی در مناطق مناسب، می‌تواند هم از افزایش فشار بر شبکه برق جلوگیری کند و هم هزینه‌های خانوارها را به میزان چشمگیری کاهش دهد. در غیر این صورت، مصرف بالای برق در فصل گرم همچنان یکی از چالش‌های اصلی مدیریت انرژی کشور خواهد بود و پایداری شبکه را با چالش های جدی رو به رو می‌کند.