عدل و اقتصاد - آیا فولاد عامل گرانی خودرو و مسکن است؟

بررسی سهم فولاد در صنایع مختلف نشان می‌دهد این محصول با وجود نقش مهم در زنجیره تولید، سهم محدودی در قیمت نهایی خودرو، مسکن و لوازم خانگی دارد و نمی‌تواند عامل اصلی گرانی‌ها باشد.

فولاد به عنوان یکی از مهم‌ترین مواد اولیه در صنایع مختلف، نقشی کلیدی در زنجیره تولید و توسعه اقتصادی کشورها ایفا می‌کند. این محصول پایه در بخش‌هایی همچون ساختمان، خودروسازی، لوازم خانگی، صنایع زیربنایی و بسیاری از حوزه‌های صنعتی دیگر کاربرد گسترده دارد. با این حال، همواره در دوره‌های افزایش قیمت کالاها و خدمات - به ویژه بعد از جنگ ۴۰ روزه و آسیب وارده به واحدهای فولادسازی مبارکه و خوزستان- صنعت فولاد به عنوان یکی از عوامل اصلی گرانی معرفی می‌شود؛ موضوعی که به اعتقاد برخی فعالان این صنعت، لزوماً با واقعیت‌های اقتصادی همخوانی ندارد.
وحید یعقوبی، دبیر اجرایی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با اشاره به سهم فولاد در قیمت تمام‌شده محصولات مختلف، تأکید کرده است که نقش فولاد در بسیاری از صنایع کمتر از آن چیزی است که معمولاً در فضای عمومی مطرح می‌شود.
سهم فولاد در صنایع مختلف
بر اساس اظهارات وی، سهم فولاد در قیمت نهایی لوازم خانگی حدود ۱۰ درصد برآورد می‌شود. این بدان معناست که اگر قیمت فولاد افزایش پیدا کند، تأثیر مستقیم آن بر قیمت نهایی محصول به همان نسبت محدود خواهد بود. به عنوان مثال، اگر قیمت فولاد به میزان قابل توجهی رشد کند، تمام افزایش هزینه تولید لوازم خانگی ناشی از فولاد نخواهد بود؛ زیرا بخش عمده هزینه‌های تولید شامل عوامل دیگری مانند قطعات الکترونیکی، هزینه نیروی انسانی، حمل‌ونقل، انرژی، هزینه‌های مالی، بازاریابی و شبکه توزیع است.
در صنعت ساختمان نیز شرایط مشابهی وجود دارد. طبق گفته دبیر اجرایی انجمن فولاد، سهم فولاد در هزینه نهایی ساختمان حدود ۳ درصد است. این رقم نشان می‌دهد که بخش عمده هزینه ساخت‌وساز مربوط به عوامل دیگری مانند قیمت زمین، مصالح ساختمانی متنوع، دستمزد کارگران، هزینه‌های طراحی، مجوزها و خدمات فنی و مهندسی است. بنابراین نسبت دادن افزایش قیمت مسکن یا هزینه ساخت به صنعت فولاد، بدون در نظر گرفتن سایر متغیرها، تحلیلی کامل و دقیق محسوب نمی‌شود.
وی همچنین به موضوع صنعت خودرو اشاره کرده و گفته است که حتی اگر هزینه‌های فولاد افزایش پیدا کند، اثر نهایی آن در قیمت خودرو حداکثر باید حدود ۱۰ درصد باشد. این مسئله نشان می‌دهد که در ساخت خودرو نیز فولاد تنها یکی از اجزای متعدد هزینه تولید است. در کنار فولاد، عواملی مانند قطعات الکترونیکی، فناوری‌های به‌کاررفته، هزینه مونتاژ، دستمزد نیروی کار، هزینه‌های تحقیق و توسعه و شرایط بازار نیز در تعیین قیمت نهایی خودرو نقش دارند.
به گفته یعقوبی، در بسیاری از مواقع و همزمان با افزایش قیمت‌ها، برخی فعالان اقتصادی به جای بررسی دقیق دلایل واقعی رشد هزینه‌ها، صنعت فولاد را عامل اصلی گرانی معرفی می‌کنند. این در حالی است که اقتصاد مجموعه‌ای از عوامل به‌هم‌پیوسته است و تغییرات قیمتی معمولاً تحت تأثیر چندین متغیر مختلف رخ می‌دهد. نوسانات نرخ ارز، تورم عمومی، هزینه انرژی، تغییرات عرضه و تقاضا و سیاست‌های اقتصادی از جمله عواملی هستند که می‌توانند تأثیر قابل توجهی بر قیمت نهایی کالاها داشته باشند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند برای تحلیل دقیق روند افزایش قیمت‌ها باید به ساختار هزینه هر صنعت توجه شود. تمرکز صرف بر یک بخش از زنجیره تولید می‌تواند منجر به برداشت‌های نادرست و تصمیم‌گیری‌های غیرکارشناسی شود.
بنابراین داده‌های ارائه‌شده نشان می‌دهد که اگرچه فولاد یکی از مواد اولیه مهم و راهبردی در اقتصاد است، اما سهم آن در قیمت نهایی بسیاری از محصولات محدود است. از این رو، بررسی دقیق عوامل مختلف اقتصادی و صنعتی می‌تواند به تحلیل واقع‌بینانه‌تر روندهای قیمتی و جلوگیری از شکل‌گیری برداشت‌های نادرست در فضای اقتصادی کمک کند.