عدل و اقتصاد - احیای غیرمنتظره بازار مسکن؟

بازار مسکن تهران که سال‌ها در رکودی سنگین به‌سر می‌برد، به‌رغم پشت سر گذاشتن ۴۰روز بمباران شهر توسط آمریکا و اسرائیل، شاهد احیایی غیرمنتظره (تحرک قیمتی) بوده است

بازار مسکن تهران که سال‌ها در رکودی سنگین به‌سر می‌برد، به‌رغم پشت سر گذاشتن ۴۰روز بمباران شهر توسط آمریکا و اسرائیل، شاهد احیایی غیرمنتظره (تحرک قیمتی) بوده است؛ چراکه شهروندان برای مصون ماندن از گزند تورم، ملک را حتی بیش از طلا، پناهگاهی امن برای حفظ دارایی‌های خود یافته‌اند. گرچه هنوز گزارش‌های رسمی منتشر نشده است، اما برآورد شده که بهای مسکن و اجاره‌بها از زمان آغاز جنگ در اواخر فوریه تاکنون، به شدت افزایش یافته است؛ جهشی که به نظر می‌رسد حتی از نرخ تورم نیز پیشی گرفته باشد.

براساس گزارشی از فایننشال‌تایمز، فعالان بازار مسکن و خریداران بر این باورند که اقبال دوباره به خرید ملک که در سال‌های اخیر با افت واقعی قیمت‌ها مواجه بود، بیشتر از نااطمینانی به آینده اقتصاد سرچشمه می‌گیرد تا اعتماد به ثبات بازار؛ از همین رو، حجم معاملات در کلان‌شهر ۱۰‌میلیونی تهران همچنان در سطح پایینی قرار دارد. کارشناسان معتقدند تداوم تورم بالا و نوسانات اقتصادی موجب کاهش تمایل به انجام معاملات واقعی در بازار مسکن شده و بسیاری از فعالان این بازار در شرایط انتظار و احتیاط به سر می‌برند. با این حال، برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تحولات اقتصادی اخیر همچنان بر رفتار خریداران و فروشندگان در این بازار تاثیرگذار است.
از سوی دیگر، بهای طلا به‌عنوان یکی از پناهگاه‌های سنتی و محبوب سرمایه در ایران، پس از ثبت رکوردهای بی‌سابقه، امسال با افتی محسوس روبه‌رو شد؛ امری که رغبت سرمایه‌گذاران را به سمت دارایی‌های جایگزین سوق داده است. یکی از دلالان املاک در تهران با اشاره به این وضعیت می‌گوید: «فروشندگان به امید افزایش بیشتر قیمت‌ها از فروش دست کشیده‌اند؛ درحالی‌که خریداران تلاش می‌کنند نقدینگی خود را پیش از آنکه در کام تورم ذوب شود، به کالا و دارایی تبدیل کنند. بازار در بلاتکلیفی به سر می‌برد.» این موج به پایتخت محدود نمانده است؛ ییلاقات پیرامون تهران و شهرهای گردشگری کرانه‌ دریای خزر که اکنون به مامنی برای مهاجران تبدیل شده‌اند نیز با جهش شدید قیمت‌ها مواجه شده‌اند.

مسکن؛ دورتر از توان خرید

براساس این گزارش، فقدان یک ساختار کارآمد و توسعه‌یافته برای تسهیلات مسکن سبب شده است که بازار ملک در ایران بیش از هر چیز بر معاملات نقدی استوار باشد. از این رو، خریداران ناگزیرند بهای مسکن را ظرف چند ماه کوتاه یا در برخی موارد به‌صورت یکجا تسویه کنند. این در حالی است که اقتصاد کشور سال‌های متمادی است که از تورم مزمن و دورقمی، ناترازی‌های پولی، نظام بانکی آسیب‌پذیر و چالش‌های ساختاری رنج می‌برد. یک شهروند ۵۸ساله و خانه‌دار در یکی از محله‌های متوسط تهران می‌گوید: «خانه‌دار شدن در تهران به رویایی دور از دسترس بدل شده است. امروز باید شکرگزار باشیم اگر بتوانیم معیشت روزانه‌مان را تامین کنیم؛ خرید سرپناه دیگر فراتر از توان ماست.»

از منظر فایننشال‌تایمز، بازار مسکن ایران که پیش از این نیز بستر شکل‌گیری حباب‌های ناشی از سوداگری بوده، طی پنج سال اخیر عمدتا دورانی رکودی را پشت سر گذاشته است؛ چراکه بحران‌های همه‌جانبه‌ اقتصادی، سرمایه‌ها را به سمت بازار طلا و ارزهای خارجی سوق داده بود. آخرین گزارش‌های رسمی پیش از آغاز درگیری‌ها نشان می‌دهد که بهای مسکن در سطح کشور سالانه رشدی حدود ۳۵درصد داشته که این میزان، کمتر از نرخ تورم بوده است.