عدل و اقتصاد - طرح «سرباز نخبگی» در ۱۴۰۵ به کجا رسید؟/ خداحافظی با امتیاز منفی معدل

طرح «سرباز نخبگی» در ۱۴۰۵ به کجا رسید؟/ خداحافظی با امتیاز منفی معدل

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان با تشریح جزئیات شیوه‌نامه اصلاح‌شده طرح سرباز نخبگی «صیاد شیرازی»، ظرفیت ابلاغی ستاد کل نیروهای مسلح برای سال ۱۴۰۵ را به تفکیک اعلام کرد.

سعید خدایگان قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در گفتگو با خبرنگار مهر درباره تغییرات اعمال‌شده در شیوه‌نامه طرح صیاد شیرازی (سرباز نخبگی)، اظهار کرد: بنیاد ملی نخبگان تمامی شیوه‌نامه‌های خود را متناسب با شرایط روز و ظرفیت‌های موجود به‌روزرسانی می‌کند. یکی از این طرح‌ها که سال‌ها به‌روزرسانی نشده بود، طرح صیاد شیرازی، مربوط به نظام وظیفه استعدادهای برتر بود. این طرح سال‌ها بدون تغییر باقی مانده بود و مهمترین دلیلی که ما را به سمت به‌روزرسانی آن سوق داد، موضوع کاهش ظرفیت‌هایی بود که از سوی ستاد کل نیروهای مسلح به بنیاد اعلام شد.
کاهش ظرفیت‌ها؛ علت اصلی بازنگری در طرح صیاد شیرازی
خدایگان با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در سال‌های گذشته ادامه داد: ستاد کل نیروهای مسلح در سال گذشته و سال قبل از آن، به‌ویژه در حوزه‌های پزشکی، بنیاد را با کمبود ظرفیت مواجه کرده بود. اعلام شده بود که مراکز نظامی به دانش‌آموختگان علوم پزشکی نیاز دارند و از آنجا که بنیاد از طریق طرح جایگزین خدمت از این افراد حمایت می‌کند، مراکز نظامی نیز به خدمات این دانش‌آموختگان نیازمند هستند. بر همین اساس، ما با تعداد کمتری از سربازان پزشک مواجه بودیم، در حالی که نیاز مراکز مربوطه بالا بود. بنابراین لازم بود شیوه‌نامه را متناسب با ظرفیت‌های موجود به‌روزرسانی کنیم تا بتوانیم افرادی را که برگزیده می‌شوند، بر اساس ظرفیت واقعی تخصیص دهیم.
تصویب شیوه‌نامه طرح صیاد شیرازی پس از ماه‌ها بررسی
وی تصریح کرد: مسئله اصلی این بود که اگر شیوه‌نامه تغییر نمی‌کرد، ممکن بود تعدادی از افراد تأیید شوند، اما وقتی ظرفیت پذیرش وجود نداشته باشد، این تأییدیه عملاً فایده‌ای ندارد. بنابراین باید این روند اصلاح و متناسب‌سازی می‌شد. بازنگری شیوه‌نامه طی ماه‌ها بررسی انجام شد و شبیه‌سازی‌ها، داده‌های سال‌های گذشته و ظرفیت‌هایی که ستاد کل نیروهای مسلح به‌صورت تخمینی به ما اعلام می‌کرد، مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت شیوه‌نامه اصلاح شد.
حذف امتیاز منفی از بخش آموزشی در شیوه نامه جدید
وی افزود: این شیوه‌نامه پس از ماه ها بررسی در اسفندماه ۱۴۰۴ نهایی شد. البته باید تأکید کنم که تفاوت‌ها، تفاوت‌های اساسی و بنیادین نیستند.
قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان درباره مهم‌ترین تفاوت شیوه‌نامه جدید با نسخه قبلی توضیح داد: یکی از تفاوت‌های مهم این است که در شیوه‌نامه قبلی اگر معدل افراد از حدی پایین‌تر بود، امتیاز منفی دریافت می‌کردند، اما در شیوه‌نامه جدید تلاش کردیم امتیازدهی به‌گونه‌ای طراحی شود که هیچ‌کس امتیاز منفی نگیرد. برای مثال، اگر حداقل معدل فارغ‌التحصیلی در دوره کارشناسی ۱۲ باشد، فردی که معدل ۱۲ دارد، امتیاز آموزشی او صفر در نظر گرفته می‌شود. در حالی که در گذشته اگر فردی معدل پایین‌تر از یک حد مشخص، مثلاً ۱۵ داشت، امتیاز منفی می‌گرفت. بنابراین در این بخش، شرایط بهتر شده است؛ زیرا دیگر هیچ فردی از بخش آموزشی امتیاز منفی دریافت نمی‌کند.
تفکیک فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، فناورانه و اثرگذاری اجتماعی
وی در ادامه با اشاره به تغییرات مربوط به ارزیابی فعالیت‌ها گفت: در شیوه‌نامه جدید، مباحث پژوهشی و فناورانه نیز تفکیک شده و برای هرکدام حداقل‌هایی در نظر گرفته شده است.
خدایگان افزود: گاهی افرادی که بر اساس شیوه نامه قبلی تأیید می‌شدند فقط معدل بالایی داشتند، در حالی که از نظر پژوهشی خیلی قوی نبودند. این در حالی است که برای حوزه پژوهش، افراد باید توان پژوهشی مناسبی داشته باشند. از سوی دیگر، در برخی از موارد فردی پژوهش بالایی داشت، اما در سایر شاخص‌ها وضعیت خیلی درخشانی نداشت. به همین دلیل برای متعادل‌سازی شرایط و اطمینان از اینکه حداقل‌های لازم در همه بخش‌ها رعایت شود، همه فعالیت‌ها مانند سایر طرح‌های بنیاد، در چهار سبد آموزشی، پژوهشی، فناورانه و اثرگذاری اجتماعی لحاظ شد.
تعیین حداقل امتیاز برای هر سبد ارزیابی
قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان گفت: برای مجموع این سبدها یک‌سری حداقل در نظر گرفته شده و برای هرکدام از این بخش‌ها نیز حداقل مشخصی تعیین شده است تا فردی که مورد تأیید قرار می‌گیرد، حداقل‌هایی را در آموزش، پژوهش، فناوری و اثرگذاری اجتماعی داشته باشد.تفاوت اصلی شیوه‌نامه جدید همین است. موضوع این نیست که آیتم یا معیار کاملاً جدیدی اضافه شده باشد، بلکه برای شاخص‌ها حداقل‌هایی تعیین شده است. این تغییر نیز به‌دلیل شرایط امروز کشور و کاهش ظرفیتی است که ستاد کل نیروهای مسلح به بنیاد اعلام کرده است.
برخی طرح‌ها به‌طور کامل در اختیار بنیاد نیست
قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه همه طرح‌ها به‌طور کامل در اختیار بنیاد نیستند، اظهار کرد: برخی طرح‌ها از ابتدا تا انتها در اختیار بنیاد است؛ یعنی ما ارزیابی را انجام می‌دهیم و تسهیلات مربوطه را نیز خودمان ارائه می‌کنیم. اما برخی طرح‌ها، مانند طرح صیاد شیرازی، این‌گونه نیستند. در این طرح، پس از تأیید افراد از سوی بنیاد، ظرفیت پذیرش در اختیار ما نیست. بنیاد باید افراد را به دانشگاه عالی دفاع ملی معرفی کند و پس از آن، بر اساس ظرفیت‌های مشخص‌شده، این افراد به‌کارگیری می‌شوند. اگر بنیاد بدون در نظر گرفتن ظرفیت، افراد را تأیید کند و این تأییدها انباشته شود، اما از سوی دستگاه پذیرنده امکان جذب وجود نداشته باشد، این مسئله نارضایتی مضاعفی ایجاد می‌کند.
ظرفیت ابلاغی ستاد کل برای طرح صیاد شیرازی
خدایگان درباره ظرفیت اعلام‌شده از سوی نیروهای مسلح برای سال ۱۴۰۵ نیز گفت: ظرفیت ابلاغی ستاد کل برای طرح صیاد شیرازی در سال ۱۴۰۵، ۲۰۰۰ نفر است که نسبت به سال گذشته کاهش داشته است. از این ظرفیت، ۱۴۰۰ نفر به دانش‌آموختگان برتر غیرپزشکی، ۴۰۰ نفر به دانش‌آموختگان برتر فناور، ۱۰۰ نفر به رشته‌های پزشکی،دندان‌پزشکی و داروسازی و ۱۰۰ نفر به دانش‌آموختگان برتر حوزوی اختصاص دارد.
آمار متقاضیان پس از آغاز ثبت‌نام مشخص می‌شود
قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان گفت: با توجه به اینکه ثبت‌نام انجام نشده است، فعلاً آماری در این زمینه نداریم. البته باید شرایط موجود را نیز در نظر گرفت. با توجه به اینکه کشور شرایط جنگی را پشت سر می‌گذارد، برخی دانشجویان و دانش‌آموختگانی که برای انجام نظام وظیفه خود برنامه‌ریزی کرده بودند، ممکن است برنامه خود را نگه داشته باشند یا نگران وضعیت فعلی خود باشند.