عدل و اقتصاد - قیمت بنزین در ایران و چند نکته

با توجه به ناترازی‌هایی که در حوزه‌های مختلف انرژی و از جمله بنزین در کشور وجود دارد، بررسی راهکارهایی برای مدیریت مصرف سوخت در دستور کار مسوولان صنعت نفت ایران قرار گرفته است.

کشور سال‌هاست با ناترازی در حوزه انرژی روبه‌روست و رفع این ناترازی دو مؤلفه اصلی دارد؛ نخست افزایش تولید که از مأموریت‌های صنعت نفت است و طبق اعلام، اقدام‌های لازم در این زمینه با جدیت دنبال می‌شود و دوم، مدیریت تقاضا و بهینه‌سازی مصرف است که همواره تاکید می‌شود این کار بدون همراهی مردم ممکن نخواهد بود.

در این شرایط نمایندگان مجلس در جلسه‌ای که با وزیر نفت داشتند، مخالفت خود را با افزایش قیمت سوخت، اعلام و از راهکار اختصاص سهمیه سوخت به هر فرد ایرانی استقبال کرده‌اند. در این جلسه درباره وضعیت تولید و تامین سوخت تاکید شد که با توجه به بمباران و حملات به تاسیسات پتروشیمی،‌ ممکن است در ماه‌های آینده مقداری که البته خیلی قابل توجه نیست،‌ ناترازی در تولید و مصرف بنزین و گازوئیل ایجاد شود.

هرچند با توجه به گزارش ارائه شده درباره وضعیت سوخت نیروگاه‌ها، وضعیت تامین سوخت نیروگاه‌ها نسبت به دو سال گذشته به مراتب بهتر شده است و ذخایر سوخت نیروگاه‌ها کشور در شرایط بسیار خوبی قرار دارد. با این حال مسوولان صنعت نفت تاکید دارند که باید هرچه سریع‌تر فازهای عسلویه و همچنین ظرفیت‌های پتروشیمی به مدار تولید بازگردانده شود تا بخشی از ناترازی‌های موجود در حوزه گاز، بنزین و گازوئیل جبران شود البته در این موضوع سیاست‌هایی دنبال شده است.

برخی راهکارها از جمله اختصاص سهمیه سوخت به هر فرد ایرانی به جای سهمیه به خودروها مورد استقبال نمایندگان قرار گرفته و به نظر می‌رسد این سیاست از جمله برنامه‌های دولت است البته بنا بر گفته مسوولان حوزه انرژی، این موضوع همچنان در حال مطالعه و بررسی ابعاد مختلف در دولت قرار دارد.

از سوی دیگر، مسوولان وزارت نفت تاکید کرده‌اند در کوتاه‌ترین زمان برای عملیاتی‌ کردن واحدهایی که در جنگ 40 روزه مورد اصابت قرار گرفته‌اند برنامه‌ریزی شده است، بر این اساس بلافاصله پس از اصابت‌هایی که انجام شد، اقدامات برای بازسازی در پتروشیمی‌ها و چهار پالایشگاه گاز آغاز شده و با سرعت مناسبی پیش می‌رود؛ به طوریکه بخشی از ظرفیت ازدست‌رفته با استفاده از ظرفیت خالی دیگر پالایشگاه‌ها به مدار تولید آورده شده که اعداد و ارقام قابل توجهی است.

با این‌ حال تا زمانی که بتوان این واحدها را به مدار تولید برگرداند، باید شرایط را مدیریت کرد و به طور ویژه باید عرضه بنزین کشور به‌طور خاص مدیریت شود؛ بر این اساس در حوزه مدیریت بنزین، مجموعه‌ای از راهکارها شامل اثرگذاری سهمیه‌ها و استفاده از روش‌های غیرقیمتی مانند توسعه مصرف سوخت‌های جایگزین همچون سی‌ان‌جی در دستور کار قرار دارد و به تاکید وزیر وزیر نفت اساساً قرار نیست هیچ راهکاری که موجب واردشدن فشار اقتصادی بیشتر به مردم شود، انجام بگیرد.

اکنون کشور هزینه‌های بالایی را برای واردات بنزین می‌پردازد اما وزیر نفت معتقد است شاید بتوان با مصرف بهینه، هزینه‌ واردات بنزین را کاهش داد و بدون اینکه در سطح رفاه مردم تأثیر منفی بگذارد به نقطه بهینه رساند که این موضوع بی‌شک نیازمند همراهی مردم در مصرف بهینه سوخت خواهد بود چراکه اگر بتوان با مدیریت مصرف و اجرای راهکارهای بهینه‌سازی، نیاز به واردات بنزین را کاهش داد، این منابع می‌تواند در مسیر بهبود و ارتقای معیشت مردم هزینه شود.

علاوه بر آن، بسته‌ای از راهکارهای متنوع ازجمله توسعه استفاده از سوخت‌های جایگزین بنزین مانند سی‌ان‌جی و ال‌پی‌جی، انتقال سهمیه بنزین از کارت‌های سوخت به کارت‌های بانکی و سایر اقدام‌ها در دست بررسی است که پس از نهایی‌ شدن، صنعت نفت مجری ابلاغ دولت خواهد بود.

در این راستا، با الزام قانون بودجه به انتقال سهمیه بنزین به کارت‌های بانکی، طبق اعلام وزیر نفت زیرساخت‌های لازم فراهم شده و در صورت همکاری دستگاه‌های مسئول، امکان اجرای این طرح فراهم خواهد شد.

به گفته پاک‌نژاد آمادگی برای اجرای راهکار ارتباط کارت بانکی با کارت سوخت وجود داشته و زیرساخت‌های اجرای طرح آماده است اما این کار نیازمند همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی است که تاکنون اتفاق مؤثری دراین‌باره رخ نداده و نیازمند پیگیری است.

با این اوصاف مدیریت مصرف سوخت در اوضاع کنونی، حتی در حد یک لیتر فرآورده هم ارزشمند است و به پایداری هرچه بیشتر شبکه توزیع سوخت کمک می‌کند و می‌توان گفت هر اقدامی برای کاهش مصرف غیرضرور، قدمی مثبت در مسیر منافع ملی و امنیت انرژی کشور به شمار می‌رود.

کارشناسان تاکید دارند اکنون صرفه‌جویی در مصرف انرژی به مطالبه‌ای عمومی تبدیل شده است و این موضوع باید از طریق ابزارهای مختلف، به‌ویژه رسانه‌ها، مورد توجه و تأکید قرار بگیرد. همچنین، صرفه‌جویی و مدیریت مصرف انرژی باید به رفتاری پایدار در کشور تبدیل شود؛ زیرا هر میزان کاهش مصرف، به پایداری شبکه انرژی و کاهش فشار بر اقتصاد ملی کمک خواهد کرد.