عدل و اقتصاد - بازار خودرو روی ریل آرامش!/ تب خرید‌های هیجانی فروکش کرد

بازار خودرو روی ریل آرامش!/ تب خرید‌های هیجانی فروکش کرد

بازار خودرو پس از هفته‌هایی پرنوسان و افزایش قیمت، در روز‌های اخیر وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شده است؛ کاهش تقاضای هیجانی، آغاز طرح‌های فروش خودروسازان و انتظار خریداران برای مشخص شدن سیاست‌های جدید، معاملات را آرام‌تر کرده است.

بازار خودرو در روزهای اخیر پس از یک دوره نوسان و افزایش قیمت، وارد مرحله‌ای از آرامش نسبی شده است.
بررسی فضای معاملات نشان می‌دهد تب خریدهای هیجانی کاهش یافته و در بخش خودروهای داخلی، قیمت‌ها با ثبات بیشتری دنبال می‌شود؛ هرچند همچنان فاصله میان قیمت کارخانه و بازار و موضوعات مرتبط با عرضه، از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر این بازار به شمار می‌رود.
پیش‌فروش خودروسازان و کاهش التهاب در بازار
براساس این گزارش، پیش‌فروش خودروها از سوی برخی خودروسازان داخلی خود باعث شده است بازار خودرو کمی آرام شود؛ به طوری که پیش‌فروش فوری ایران‌خودرو در هفته گذشته باعث شد بازار خودروهای پرطرفدار از جمله سمند و پژو ۲۰۶ کمی آرام‌تر شود.
گفتنی است در هفته‌های گذشته ایران‌خودرو پیش از اجرای طرح فروش، اقدام به افزایش ۴۰ درصدی قیمت محصولات خود کرد که همین موضوع باعث ملتهب شدن بازار خودرو شد. پس از آن، وزارت صمت و سازمان حمایت به این موضوع ورود کرده و مانع از افزایش قیمت محصولات این شرکت شدند.
البته بررسی‌های میدانی حاکی از آن است که ایران‌خودرو پس از افزایش قیمت و آغاز طرح فروش، با استقبال چندانی مواجه نشد و میزان شرکت‌کنندگان در مجموع یک میلیون و ۸۰۰ هزار نفر بوده است؛ این در حالی است که در دی‌ماه سال گذشته ۱۱ میلیون نفر در طرح فروش شرکت کرده بودند که کاهش قابل توجهی را نشان می‌دهد.
از بین ۷۰ هزار برنده، تنها ۲ هزار و ۲۰۰ نفر تکمیل وجه را انجام داده‌اند و مابقی هنوز وجهی واریز نکرده‌اند یا از خرید منصرف شده‌اند.
همچنین در این ارتباط، محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت، در اظهارات اخیر خود بر ضرورت اصلاح سازوکارهای مرتبط با بازار خودرو و ایجاد شرایط منطقی‌تر در قیمت‌گذاری و عرضه تاکید کرده است.
اظهارات وی در حالی مطرح شده که طی روزهای گذشته برخی برداشت‌ها درباره تغییر سیاست‌های قیمتی خودرو مطرح شد، اما سازمان حمایت اعلام کرد صحبت‌های قائم‌مقام وزیر صمت به اصلاح فرآیندها و سازوکار قیمت‌گذاری مربوط بوده و به معنای لغو تصمیمات قیمتی اخیر نیست.
کاهش دوره انتظار دریافت خودرو در آینده نزدیک
همچنین دراین راستا عزت الله زارعی سخنگوی وزارت صمت با اشاره به موضوعات مطرح‌شده درباره بازار خودرو اظهار کرد: در حوزه خودرو چند موضوع مهم از جمله قیمت، کیفیت و نحوه عرضه و ثبت‌نام وجود دارد که همواره مورد توجه مردم بوده است.
وی افزود: فروش خودروهای تولید داخل از طریق سامانه‌هایی انجام می‌شود که خودروسازان اعلام می‌کنند و در این فرآیند باید سهم‌های قانونی مربوط به طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده نیز رعایت شود.
زارعی با اشاره به انتقاد برخی متقاضیان درباره طولانی شدن زمان دریافت خودرو در طرح‌های قانونی گفت: بخشی از خودروهای تولیدی باید به افرادی که مشمول قانون جوانی جمعیت هستند اختصاص پیدا کند و این موضوع یک تکلیف قانونی است.
وی درباره علت ایجاد صف‌های طولانی برای دریافت خودرو نیز گفت: اگر میزان تولید و عرضه خودرو به اندازه کافی باشد، طبیعتاً دوره انتظار و مشکلات ناشی از کمبود عرضه نیز کاهش پیدا می‌کند.
زارعی با بیان اینکه وزارت صمت پیگیر افزایش کیفیت خودروهاست، تصریح کرد: آیین‌نامه تضمین کیفیت خودرو سال گذشته به هیئت وزیران ارائه و ابلاغ شد و کمیته کیفیت خودرو نیز تشکیل شده است. همچنین ستاد کیفیت به‌صورت هفتگی موضوعات مرتبط با ارتقای کیفیت خودرو را دنبال می‌کند
فاصله قیمت کارخانه و بازار و افزایش قیمت
در همین راستا، بابک صدرایی، کارشناس صنعت خودرو در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان، درباره شرایط فعلی بازار خودرو و افزایش قیمت‌ها گفت: ما باید موضوع افزایش قیمت خودرو در کارخانه‌ها و بازار را از یکدیگر جدا کنیم.
وی افزود: وقتی روند بازار به صورت ناگهانی تصاعدی می‌شود، با وجود اینکه قیمت کارخانه ثابت است، به این معنی است که فاصله میان قیمت کارخانه و بازار بیشتر می‌شود و بالعکس این موضوع هم وجود دارد؛ یعنی هنگامی که روند قیمت خودرو نزولی شده و بازار با کاهش قیمت روبه‌رو می‌شود، فاصله با قیمت کارخانه کمتر خواهد شد.
صدرایی ادامه داد: در نتیجه باید قیمت کارخانه را از بازار جدا کرد؛ زیرا قیمت خودرو در بازار در لحظه صعودی یا نزولی می‌شود، اما قیمت خودرو در کارخانه به این صورت نیست و افزایش قیمت‌ها در بازه‌های زمانی مشخص، مثلاً هر سه یا شش ماه یک‌بار انجام می‌شود. البته آخرین بازه زمانی که مجوز افزایش قیمت خودرو صادر شده برای این موضوع مهم است و پس از آن، هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کنند.
افزایش هزینه تولید و تاثیر نرخ ارز بر قیمت خودرو
صدرایی ادامه داد: بسیاری از کارخانه‌های خودروسازی خریدهای خود را در زمانی انجام داده‌اند که قیمت دلار بالاتر از شرایط فعلی بوده است یا هزینه‌های دیگری به کارخانه‌های خودروسازی تحمیل شده است. این موارد از جمله دلایلی هستند که باعث افزایش قیمت خودرو می‌شوند.
وی تصریح کرد: زمانی قیمت خودرو در کارخانه می‌تواند پایین بیاید که دلار به یک قیمت ثابت و پایین‌تر از حد موجود برسد و تثبیت شود و به دلیل فضای رقابت و کاهش قیمت‌ها، کارخانه‌های خودروسازی مجبور شوند قیمت محصولات خود را تطبیق دهند.
این کارشناس صنعت خودرو افزود: اما در شرایط فعلی که نوسان قیمت دلار وجود دارد و بازار تحت تاثیر هیجانات قرار دارد، نمی‌توان انتظار داشت قیمت خودرو در کارخانه‌های خودروسازی به سرعت کاهش پیدا کند.
صدرایی گفت: مراجع ذی‌ربط باید افزایش قیمت خودرو را بررسی کنند که آیا توجیه برای این موضوع وجود دارد یا خیر؛ زیرا هزینه‌هایی مانند قیمت تمام‌شده، ارز تخصیص‌یافته، سود متعادل، هزینه‌های تولید، تبلیغات و موارد دیگر باید در تعیین قیمت تمام‌شده یک خودرو در نظر گرفته شود.
وی افزود: برای محصولات کارخانه‌ای باید به این موضوع توجه کرد که روند به این شکل نیست که اگر بازار با افزایش قیمت روبه‌رو شود، خودروساز هم به صورت ناگهانی بخواهد قیمت محصولات خود را افزایش دهد یا بالعکس این موضوع عمل کند.
این کارشناس صنعت خودرو درباره آزادسازی قیمت‌ها تصریح کرد: خودروساز برای آزادسازی قیمت خودرو در ایران باید تضمین دهد که تولید با افزایش همراه باشد و کیفیت محصولات خود را ارتقا دهد.
وی ادامه داد: به این صورت نباید باشد که قیمت در کارخانه افزایش پیدا کند، اما تولید کاهش یابد، عرضه محدودتر شود و قیمت خودرو در بازار دوباره افزایش پیدا کند.
صدرایی تاکید کرد: اگر قیمت خودرو آزاد می‌شود، تولید و تحویل آن باید به‌روز باشد؛ یعنی هم کیفیت محصول ارتقا پیدا کند و هم زمان انتظار برای دریافت خودرو به جای طولانی شدن، به کمتر از یک ماه برسد تا هم حاشیه قیمت در بازار از بین برود و هم تضمینی وجود داشته باشد که با افزایش قیمت خودرو، تولید و کیفیت محصولات نیز بهبود پیدا می‌کند.
وی افزود: آزادسازی قیمت‌ها در این شرایط باعث می‌شود خودروسازان دیگر وارد میدان شوند، فضا رقابتی‌تر شود و کارخانه‌های خودروسازی برای حفظ یا افزایش سهم بازار خود مجبور شوند خودروها را با شرایط مناسب‌تر و قیمت معقول‌تر عرضه کنند.
کاهش تقاضای سرمایه‌ای و انتظار بازار برای تصمیمات جدید
فعالان بازار معتقدند کاهش التهاب در معاملات، بیشتر ناشی از فروکش کردن تقاضای سرمایه‌ای و انتظار خریداران برای مشخص شدن سیاست‌های آینده صنعت خودرو است.
در شرایط فعلی، خریداران کمتر حاضر به ورود هیجانی به بازار هستند و فروشندگان نیز برای انجام معامله، انعطاف بیشتری نسبت به هفته‌های گذشته نشان می‌دهند.
از سوی دیگر، وزارت صمت نیز اعلام کرده افزایش‌های غیرمنطقی در بازار خودرو لزوماً ناشی از کمبود تولید نیست و عواملی مانند جریان‌سازی‌های قیمتی می‌تواند بر رفتار بازار اثر بگذارد. همچنین این وزارتخانه بر ادامه روند تولید و برنامه‌های مرتبط با واردات خودرو تاکید کرده است.
وضعیت خودروهای داخلی؛ بازار در شرایط انتظار
در بخش خودروهای داخلی، مدل‌های پرتقاضا همچنان بیشترین اثرپذیری را از اخبار و تصمیمات سیاست‌گذاری دارند، اما برخلاف دوره‌های جهشی، بازار اکنون بیشتر در وضعیت انتظار قرار دارد.
کارشناسان معتقدند تداوم عرضه مناسب، شفاف شدن سیاست‌های قیمتی و افزایش رقابت می‌تواند نقش مهمی در تثبیت بیشتر بازار داشته باشد.
در مجموع، بازار خودرو در مقطع فعلی نه در شرایط رکود کامل قرار دارد و نه مانند دوره‌های گذشته با موج شدید تقاضای هیجانی مواجه است؛ بلکه فعالان بازار منتظر هستند تا مسیر سیاست‌های جدید وزارت صمت و اثر آن بر قیمت‌ها مشخص‌تر شود.