عدل و اقتصاد - رهبر شهید موسیقی را حرام می‌دانستند؟

تصویری را می‌بینیم که نوای سازها طنین‌انداز است و رهبر شهید، در دوران ریاست‌جمهوری، در کنار نوازندگان نشسته‌اند و اجرای آنان را دنبال می‌کنند؛ تصویری کمتر دیده‌شده از دیدار با نوازندگان که گویای دیدگاه ایشان درباره موسیقی است.

رهبر شهید بارها درباره موسیقی نظراتی را بیان کردند اما شاید شفاف‌ترین دیدگاه ایشان در جریان بازدید بیش از دو دهه پیش از صدا و سیما و پس از اجرای موسیقی توسط ارکستر صدا و سیما و چند نفر از هنرمندان، بیان شده باشد که گفتند «موسیقی جان دادن به بی‌جان‌هاست».
براساس آنچه از دیدگاه آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای در منابع مکتوب منتشر و مستندنگاری شده است، ایشان «موسیقی را هنری دقیق، مبتنی بر نظم، محاسبه و ذوق انسانی» می‌دانستند و آن را «دارای پایه‌ای طبیعی و الهی» توصیف کرده‌اند.
رهبر شهید معتقد بودند «موسیقی ذاتاً بد یا حرام نیست، بلکه ارزش آن به هدف و نوع استفاده از آن بستگی دارد». ایشان تأکید می‌کردند که «موسیقی باید در خدمت ارزش‌های اخلاقی، معنوی، فرهنگی و اجتماعی باشد، نه صرفاً سرگرمی، عیاشی یا تحریک غرایز».
رهبر شهید انقلاب همچنین در سخنانی که در آن دیدار از صدا و سیما بیان کردند، از هنرمندان خواستند «موسیقی را به سمت «اهداف متعالی» هدایت کنند و از جنبه‌های لهوی و مبتذل آن فاصله بگیرند».
ایشان معتقد بودند «در تاریخ ایران و جهان اسلام، موسیقی اغلب در خدمت دربارها، حاکمان و مجالس لهو بوده و همین پیشینه باعث نگاه منفی برخی فقها به موسیقی شده است. با این حال، در غرب علاوه‌بر موسیقی‌های مبتذل، آثار ارزشمند و تأثیرگذاری وجود داشته که توانسته‌اند الهام‌بخش، آموزشی و حتی اثرگذار بر سرنوشت ملت‌ها باشند.»
در آن سخنرانی، ایشان بر اهمیت شعر و کلام در موسیقی ایرانی تأکید کردند و معتقد بودند «استفاده از اشعار اخلاقی، عرفانی و هدایتگر می‌تواند به موسیقی جهت و ارزش بیشتری بدهد.»
البته ایشان براساس بیاناتی که منتشر شده است، موسیقی حرام را همچنان حرام دانسته و آثار لهوی را تأیید نمی‌کردند، اما موسیقی سالم و منطبق با موازین شرعی را قابل قبول می‌دانستند.
درخواست ایشان از آهنگسازان، نوازندگان و خوانندگان این بود که «با نوآوری، موسیقی را «هدفمند، جهت‌دار و معنادار» کنند و آن را در خدمت رشد فرهنگی و معنوی جامعه قرار دهند».
براساس دیدگاه رهبر شهید که تا کنون مستند و منتشر شده است، موسیقی از منظر ایشان فی‌نفسه مردود نبوده است، بلکه مشروعیت و ارزش آن به محتوا، کارکرد و تأثیرش بستگی دارد؛ موسیقی لهوی و مبتذل را رد می‌کردند و از موسیقی متعهد، اخلاقی و الهام‌بخش حمایت.
منبع متن: هنر از دیدگاه مقام معظم رهبری، (چاپ ششم، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۷) ـ بیانات در جمع کارکنان صداوسیما.
منبع عکس: از کتاب «روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای» (انتشارات سایان، تألیف جعفر شیرعلی‌نیا). عکس بر اساس توضیح منتشرکنندگان، منتسب به دوران ریاست‌جمهوری ایشان.