عدل و اقتصاد - رسوب «۱۵ همت» دارو در خانه‌ ایرانی ها

نگهداری داروهای مازاد بر نیاز در یخچال و قفسه آشپزخانه منازل، یکی از چالش های دارویی در کشور است که متاسفانه چندان مورد توجه قرار نگرفته است.

یکی از چالش‌های حوزه سلامت کشور، نگهداری بیش از نیاز دارو در منازل است. این موضوع به‌ ویژه در مورد داروهای حیاتی مانند داروهای قلبی، انسولین یا حتی اقلامی مانند شیرخشک، می‌تواند باعث ایجاد کمبود کاذب شود.
برآوردهای وزارت بهداشت نشان می‌دهد نزدیک به ۱۵ هزار میلیارد تومان دارو در منازل مردم رسوب شده است.
مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به نتایج مطالعات دانشگاهی مبنی بر اینکه حدود ۱۸ درصد از کل بازار دارویی کشور به صورت داروهای باقی‌مانده و مصرف‌نشده در منازل نگهداری می‌شود، گفت: از آنجا که دارو پس از خروج از چرخه توزیع رسمی به دلیل عدم اطمینان از شرایط نگهداری، قابل بازگشت به سیستم نیست، تنها راهکار منطقی، تجویز و تحویل دارو متناسب با نیاز واقعی بیمار است.
وی با بیان اینکه یکی از ارکان اصلی تاب‌آوری در حوزه سلامت، مدیریت صحیح مصرف دارو است، افزود: کمیته تجویز و مصرف منطقی دارو حدود ۲۷ سال پیش در کشور شکل گرفت و در دوره‌های مختلف دستاوردهای ارزشمندی در کنترل مصرف برخی داروهای پرمصرف داشته است، اما با آغاز همه‌گیری کرونا بخشی از این روند تحت تأثیر قرار گرفت و مصرف غیرمنطقی برخی داروها افزایش یافت.
پیرصالحی تاکید کرد: امروز یکی از محورهای اصلی فعالیت سازمان غذا و دارو، بازگرداندن الگوی مصرف دارو به مسیر علمی و منطقی است. در همین راستا سازمان‌های بیمه‌گر، انجمن‌های علمی پزشکی و سازمان نظام پزشکی در فرآیند پایش و مدیریت تجویز دارو مشارکت دارند تا ضمن ارتقای کیفیت درمان، از مصرف غیرضروری داروها جلوگیری شود.
رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به برخی مصادیق مصرف غیرمنطقی دارو در کشور گفت: در مواردی داروهایی که برای درمان یک یا دو بیماری خاص و بر اساس مطالعات دقیق وارد فهرست دارویی کشور شده‌اند، خارج از اندیکاسیون‌های مصوب و برای طیف گسترده‌تری از بیماری‌ها تجویز می‌شوند. این موضوع نیازمند نظارت دقیق‌تر و همراهی جامعه پزشکی و بیمه‌ها است.
وی همچنین مصرف بالای سرُم‌های تزریقی و آنتی‌بیوتیک‌ها را از چالش‌های مهم نظام سلامت عنوان کرد و افزود: در بسیاری از موارد، سرماخوردگی نیازی به تزریق سرُم یا مصرف آنتی‌بیوتیک ندارد، اما همچنان این الگوی نادرست در بخشی از جامعه مشاهده می‌شود. اصلاح این روند نه تنها به حفظ منابع کمک می‌کند، بلکه از بروز مقاومت میکروبی که یکی از تهدیدهای جدی آینده نظام سلامت است نیز جلوگیری خواهد کرد.
در همین حال، علیرضا رئیسی معاون بهداشت وزارت بهداشت، اظهار داشت: براساس برآوردها، بین ۱۰ تا ۱۵ همت دارو در منازل مردم نگهداری می‌شود که بخش قابل توجهی از آن ناشی از تجویزهای غیرضروری، مصرف نامناسب دارو و دسترسی آسان به دارو بدون نیاز واقعی است.
وی افزود: در بسیاری از موارد، داروهای متعدد برای بیماران تجویز می‌شود یا بدون تشخیص دقیق در اختیار افراد قرار می‌گیرد. این در حالی است که مدیریت صحیح مسیر درمان می‌تواند از هدررفت منابع و هزینه‌های اضافی جلوگیری کند.