عدل و اقتصاد - مدرک دیگر تضمین‌کننده اشتغال نیست

سهم 39درصدی شفارغ‌التحصیلان از بیکاران نشان می‌دهد مدرک دیگر تضمین شغل نیست، مهارت راه نجات است.

آمارهای سال 1404 نشان می‌دهد که سهم فارغ‌التحصیلان آموزش عالی از کل بیکاران کشور همچنان بالا و حدود 39درصد است. در حالی که تعداد کل شاغلان رشد اندکی داشته است، اما تمرکز بیکاری میان زنان و مناطق شهری، زنگ خطر «بحران عدم‌تطبیق مدرک با بازار کار» را به صدا درآورده است.
بررسی وضعیت اشتغال و بیکاری در سال 1404، تصویری نگران‌کننده از وضعیت نیروی کار تحصیل‌کرده را ترسیم می‌کند. بر اساس آخرین داده‌ها، سهم جمعیت بیکار فارغ‌التحصیل آموزش عالی از کل بیکاران 39درصد بوده است؛ هرچند این رقم نسبت به سال قبل 3.2 درصد کاهش یافته، اما همچنان نشان‌دهنده تمرکز بالای بیکاری در لایه‌های تحصیل‌کرده است، این وضعیت میان زنان و در محیط‌های شهری شدت بیشتری دارد،
در مقابل، سهم فارغ‌التحصیلان از کل شاغلان کشور 27.2 درصد است که نسبت به سال 1403 تغییری نکرده است و نشان می‌دهد که سرعت جذب این گروه در بازار کار با سرعت فارغ‌التحصیلی آن‌ها همخوانی ندارد.
*مدرک دیگر تضمین‌کننده اشتغال نیست
واقعیت تلخی که آمارهای سال 1404 بازتاب می‌دهند این است که «مدرک تحصیلی» دیگر به‌تنهایی ابزاری برای تضمین اشتغال نیست. در سال‌های اخیر، پدیده‌ای به‌نام «تحصیل برای خرید زمان» شکل گرفته است؛ بسیاری از جوانان برای فرار از فضای بیکاری یا به‌دلیل عدم آمادگی برای ورود به بازار کار، به‌دنبال مقاطع تحصیلی بالاتر می‌روند، در واقع، ادامه تحصیل در بسیاری از موارد نه برای ارتقای تخصص، بلکه راهکاری برای به تأخیر انداختن مواجهه با واقعیت‌های بازار کار است.
*ضرورت گذار از «مدرک‌محوری» به «مهارت‌محوری»
اگرچه نرخ مشارکت اقتصادی در سال جاری با کاهش اندکی (0.4 درصد) به 40.6 درصد رسیده است و جمعیت غیرفعال با 791هزار نفر افزایش، به بیش از 39میلیون نفر رسیده است، اما راه نجات برای کارجویان، به‌ویژه فارغ‌التحصیلان، در تغییر استراتژی است.
کارجویان باید بپذیرند که در اقتصاد امروز، «مهارت» ارزشمندتر از «مدرک» است. اگر هدف از ادامه تحصیل، تنها خرید زمان برای یافتن شغل است، این راهکار در بلندمدت شکست می‌خورد، تنها راه خروج از این چرخه، تقویت مهارت‌های عملی و تطبیق توانمندی‌های فردی با نیازهای واقعی بازار کار است. مدرک می‌تواند در را باز کند، اما تنها «مهارت» است که فرد را در جایگاه شغلی حفظ می‌کند.