عدل و اقتصاد - چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

یکی از پرسش‌هایی که بیش از گذشته مطرح می‌شود، این است که چرا گزینه حمله زمینی به ایران هیچ‌گاه به‌طور جدی وارد مرحله اجرا نشد.

در حالی که طی ماه‌های اخیر بار دیگر احتمال رویارویی مستقیم میان ایران و ایالات متحده به یکی از موضوعات مهم محافل سیاسی و امنیتی تبدیل شده و آتشی هم طی شب‌های اخیر مبادله شده است، یکی از پرسش‌هایی که بیش از گذشته مطرح می‌شود، این است که چرا گزینه حمله زمینی به ایران هیچ‌گاه به‌طور جدی وارد مرحله اجرا نشد.
اگرچه مقام‌های آمریکایی تاکنون دلیل مشخصی را به‌عنوان علت کنار گذاشتن این گزینه اعلام نکرده‌اند، اما بررسی دیدگاه تحلیل‌گران نظامی نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل راهبردی، عملیاتی، اقتصادی و سیاسی در این تصمیم نقش داشته‌اند. در میان این عوامل، برخی کارشناسان بر این باورند که توان رزم زمینی جمهوری اسلامی ایران و هزینه‌های سنگین ورود به یک جنگ زمینی گسترده، از مهم‌ترین ملاحظات تصمیم‌گیران آمریکایی بوده است.
چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

به اعتقاد کارشناسان، ایران از نظر جغرافیایی و نظامی با بسیاری از کشور‌هایی که آمریکا طی دهه‌های گذشته در آنها عملیات نظامی انجام داده تفاوت‌های اساسی دارد. وسعت سرزمینی، تنوع اقلیمی، مناطق کوهستانی، بیابانی و شهری، در کنار جمعیت قابل توجه، موجب می‌شود هرگونه عملیات زمینی با پیچیدگی‌های فراوان همراه باشد. در چنین شرایطی، حفظ خطوط تدارکاتی، انتقال تجهیزات، پشتیبانی از نیرو‌ها و تأمین امنیت مسیر‌های عملیاتی به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های هر ارتشی تبدیل می‌شود.
برخی تحلیل‌گران نظامی معتقدند در ارزیابی‌های پنتاگون، هرگونه عملیات زمینی علیه ایران مستلزم اعزام نیروی گسترده، استقرار طولانی‌مدت و صرف هزینه‌های بسیار سنگین خواهد بود. تجربه جنگ‌های عراق و افغانستان نیز نشان داده که آغاز یک عملیات نظامی، لزوماً به معنای پایان سریع درگیری نیست و در بسیاری از موارد، جنگ‌های کوتاه‌مدت به نبرد‌هایی فرسایشی تبدیل شده‌اند که هزینه‌های انسانی و اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته‌اند.
چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

از منظر نظامی، توان رزم زمینی ایران یکی از موضوعاتی است که همواره در گزارش‌های تحلیلی مورد توجه قرار گرفته است. نیرو‌های مسلح ایران از ساختاری متشکل از ارتش، سپاه پاسداران، یگان‌های تخصصی و ظرفیت‌های گسترده پشتیبانی برخوردارند. علاوه بر این، تجربه چند دهه برنامه‌ریزی دفاعی و آموزش نیرو‌ها باعث شده است که برخی کارشناسان، هرگونه عملیات زمینی علیه ایران را با مقاومت قابل توجه پیش‌بینی کنند. به باور این گروه، ترکیب نیرو‌های کلاسیک و ظرفیت‌های نامتقارن می‌تواند روند هرگونه پیشروی زمینی را با دشواری روبه‌رو کند.
یکی دیگر از عواملی که در تحلیل‌ها مورد اشاره قرار می‌گیرد، آشنایی کامل نیرو‌های ایرانی با جغرافیای کشور است. تجربه جنگ‌های معاصر نشان داده است که نیرو‌های مدافع در صورت برخورداری از شناخت دقیق از زمین، می‌توانند هزینه عملیات مهاجم را به شکل قابل توجهی افزایش دهند. از این منظر، برخی کارشناسان معتقدند شرایط جغرافیایی ایران می‌تواند به عاملی بازدارنده در برابر هرگونه عملیات گسترده زمینی تبدیل شود.
چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

در کنار این مسائل، موضوع لجستیک نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. هر عملیات زمینی نیازمند انتقال مستمر تجهیزات، مهمات، سوخت، مواد غذایی و پشتیبانی پزشکی است. هرچه عمق عملیات بیشتر شود، حفظ این زنجیره دشوارتر خواهد شد. به همین دلیل، برخی تحلیل‌گران بر این باورند که مدیریت چنین عملیاتی در کشوری با وسعت ایران، نیازمند منابع بسیار گسترده و حضور طولانی‌مدت نیرو‌های نظامی خواهد بود.
کارشناسان همچنین معتقدند تصمیم‌گیران آمریکایی علاوه بر ملاحظات نظامی، پیامد‌های سیاسی و منطقه‌ای چنین اقدامی را نیز در نظر گرفته‌اند. وقوع یک جنگ زمینی می‌توانست دامنه درگیری را به دیگر نقاط منطقه گسترش دهد، امنیت پایگاه‌های آمریکا و متحدانش را با چالش روبه‌رو کند و بر بازار‌های جهانی انرژی تأثیر بگذارد. همین موضوع باعث شده است که از نگاه بسیاری از ناظران، گزینه‌های دیگری مانند فشار‌های دیپلماتیک، تحریم‌های اقتصادی، عملیات اطلاعاتی و حملات محدود، نسبت به ورود به یک جنگ زمینی گسترده، ترجیح داده شوند.
چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

از سوی دیگر، تجربه دو دهه حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه نیز در این محاسبات بی‌تأثیر نبوده است. جنگ‌های عراق و افغانستان نشان داد که حتی پس از موفقیت‌های اولیه، حفظ امنیت و مدیریت مناطق درگیر می‌تواند سال‌ها ادامه پیدا کند و هزینه‌های مالی و انسانی سنگینی بر دولت آمریکا تحمیل کند. به همین دلیل، برخی تحلیلگران معتقدند سیاست‌گذاران آمریکایی تلاش کرده‌اند از تکرار تجربه جنگ‌های طولانی و فرسایشی پرهیز کنند.
در همین چارچوب، برخی کارشناسان بر این باورند که توان رزم زمینی ایران، در کنار سایر عوامل، نقش مهمی در افزایش هزینه‌های برآوردشده هرگونه عملیات داشته است. از نگاه این گروه، زمانی که هزینه‌های احتمالی یک اقدام نظامی از دستاورد‌های مورد انتظار بیشتر برآورد شود، طبیعی است که گزینه‌های جایگزین در اولویت قرار گیرند.
چرا گزینه حمله زمینی آمریکا به ایران از دستور کار خارج شد؟

در نهایت، باید تأکید کرد که هیچ مقام آمریکایی به‌طور رسمی اعلام نکرده است که «توان رزم زمینی ایران» دلیل اصلی کنار گذاشتن گزینه حمله زمینی بوده است. با این حال، در میان تحلیل‌های منتشرشده، این موضوع به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در کنار ملاحظات سیاسی، اقتصادی، راهبردی و منطقه‌ای مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس، بسیاری از کارشناسان معتقدند که مجموعه این عوامل باعث شده گزینه حمله زمینی، در مقایسه با سایر ابزار‌های فشار، از جذابیت کمتری برای تصمیم‌گیران آمریکایی برخوردار باشد و در اولویت قرار نگیرد.