عدل و اقتصاد - پنج ‌روز ملتهب بورس

بورس برای پنجمین روز متوالی با چهره‌ای متزلزل ظاهر شد. تداوم افت شاخص‌ها و خروج بیش از۲۳ هزار‌میلیارد تومان پول حقیقی‌ها در این مدت، بیانگر احتیاط سرمایه‌گذاران در برابر ریسک‌های موجود است. اگرچه متعادل‌ شدن معاملات از اواسط دادوستدهای دیروز، این سناریو را تقویت کرده که بازار به تدریج در حال فاصله گرفتن از فضای هیجانی روزهای اخیر است. در جریان معاملات دیروز شاخص‌ها همچنان در محدوده منفی قرار گرفتند، اما از شدت فشار فروش و ریزش شدید شاخص‌ها کاسته شد. در روزهای اخیر، افزایش نااطمینانی‌های سیاسی و همزمان شناسایی سود پس از رشد قابل‌توجه بازار در ماه‌های گذشته، مهم‌ترین عوامل فشار بر بورس عنوان شده‌اند. این دو عامل باعث شدند بخشی از سرمایه‌گذاران ترجیح دهند پول خود را از بازار خارج کنند و با احتیاط بیشتری معامله کنند.

اغلب کارشناسان بازار سرمایه، معتقدند افت حدود ۷درصدی شاخص کل در این ۵روز یک اصلاح مقطعی پس از رشد پرشتاب بازار در ماه‌های اخیر بوده است. به باور آنها، بخش قابل‌توجهی از سهام همچنان از منظر بنیادی در سطوح ارزنده‌ای قرار دارند و انتشار گزارش‌های مناسب عملکرد شرکت‌ها می‌تواند بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به این نمادها جلب کند.
در همین رابطه یک کارشناس بازارهای مالی در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» اظهار کرد: در دوره‌های اصلاح، معمولا تمام نمادها رفتار یکسانی ندارند. به همین دلیل، شرکت‌هایی که از لحاظ بنیادی قوی هستند و از سودآوری مناسب و گزارش‌های مالی مطلوب برخوردارند، حتی در شرایط نوسانی بازار نیز می‌توانند عملکرد بهتری نسبت به سایر نمادها داشته باشند و زودتر از دیگر سهم‌ها وارد مسیر تعادل یا رشد شوند.
حجت سرهنگی، ادامه روند بازار در کوتاه‌مدت را همچنان به تحولات سیاسی و رفتار سرمایه‌های خرد وابسته دانست و گفت: کاهش فشار فروش در نیمه دوم معاملات دیروز، این امید را ایجاد کرده که بازار به تدریج از فضای هیجانی روزهای اخیر فاصله بگیرد و وارد مرحله‌ای متعادل‌تر شود. هرچند انتظار بازگشت سریع شاخص‌ها به روند صعودی وجود ندارد؛ اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند عقب‌نشینی اخیر موقت است و با کاهش نااطمینانی‌ها، بورس بار دیگر می‌تواند بر پایه متغیرهای بنیادی مسیر خود را دنبال کند.

تقابل متغیرها

بورس در حالی پنجمین روز متوالی ریزش خود را پشت سر گذاشت که خروج مستمر پول، فضای معاملات را تحت تاثیر قرار داده و همچنان احتیاط بر رفتار معامله‌گران سایه انداخته است. اما این وضعیت تا چه زمانی ادامه خواهد یافت؟ در همین رابطه محمد موذن، تحلیلگر بازارهای مالی به «دنیای‌اقتصاد» گفت: اصلاح اخیر بورس صرفا ماحصل تشدید تنش‌های سیاسی نیست و نتیجه طبیعی رشد پرشتاب بازار در هفته‌های گذشته است. اگرچه افزایش ریسک‌های سیاسی میان ایران و آمریکا به‌عنوان محرک افت اخیر عمل کرد، اما بازار پیش از این نیز از منظر تکنیکال به محدوده‌های مقاومتی رسیده و آمادگی ورود به فاز اصلاح را داشت. او بر این باور است که هرچند از شدت فشار فروش در معاملات دیروز کاسته شده، اما تا زمانی که ریسک‌های سیاسی کاهش نیابد و سرمایه‌های خرد با قدرت به بازار بازنگردد، نمی‌توان انتظار شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار را داشت.
او افزود: درهفته‌های گذشته، بخش عمده‌ای از صنایع بورسی پس از رشد قابل‌توجه قیمت‌ها، به محدوده‌های مقاومتی مهم رسیده بودند. به همین دلیل، از منظر تحلیل تکنیکال انتظار می‌رفت بازار برای ادامه مسیر صعودی، ابتدا یک دوره اصلاح را تجربه کند. به گفته این تحلیلگر، تنها گروه دارویی از این قاعده مستثنی بود و سایر صنایع در شرایطی قرار داشتند که احتمال اصلاح در آنها افزایش یافته بود.
این کارشناس ادامه داد: اتفاقات سیاسی اخیر تنها زمان آغاز این اصلاح را جلو انداخت و موجب شد فشار فروش با شدت بیشتری خود را نشان دهد. در واقع، اگر این تحولات نیز رخ نمی‌داد، بازار به‌دلیل شرایط تکنیکال دیر یا زود وارد فاز اصلاح می‌شد؛ اما افزایش ریسک‌های سیاسی باعث شد این روند با هیجان بیشتری دنبال شود.
محمد موذن با اشاره به وضعیت معاملات روز سه‌شنبه گفت: برخلاف روزهای گذشته، رفتار بازار تا حد زیادی منطقی‌تر بود و از شدت هیجان فروش کاسته شد. اگرچه شاخص کل همچنان در محدوده منفی قرار داشت، اما واکنش آن به سطح حمایتی ۴‌میلیون و ۸۵۰هزار واحد، نشان داد که این محدوده فعلا برای بازار از اهمیت بالایی برخوردار است. همین موضوع نیز موجب شد در نیمه دوم معاملات، تعادل بیشتری میان عرضه و تقاضا برقرار شود و از فشار فروش کاسته شود.

پایان اصلاح؟

او افزود: با وجود این بهبود نسبی، هنوز نمی‌توان پایان اصلاح را اعلام کرد. از نگاه تکنیکال، همچنان احتمال ادامه اصلاح بیش از بازگشت پرقدرت بازار است. بنابراین اگر در روزهای آینده شاهد رشد مقطعی شاخص باشیم، این رشد را باید بیشتر در قالب یک پولبک به محدوده پنج‌میلیون واحد تحلیل کرد، نه آغاز یک موج صعودی جدید.
این کارشناس تصریح کرد: برای آنکه بتوان از تغییر روند بازار سخن گفت، شاخص کل باید بتواند مقاومت تاریخی ۵‌میلیون و ۲۵۰هزار واحد را با قدرت پشت سر بگذارد. تنها در این صورت می‌توان نسبت به از سرگیری روند صعودی امیدوار بود. در مقابل، اگر حمایت ۴‌میلیون و ۸۵۰هزار واحد از دست برود، احتمال ادامه افت شاخص تا محدوده ۴‌میلیون و ۵۰۰ هزار واحد نیز وجود خواهد داشت.
محمد موذن با بیان اینکه آمار معاملات نیز نشان می‌دهد هنوز پول قدرتمندی وارد بازار نشده است، اظهار کرد: ارزش معاملات خرد در روز گذشته به حدود ۲۶هزار‌میلیارد تومان رسید که همچنان پایین‌تر از میانگین ماهانه ۳۰هزار‌میلیارد تومانی قرار دارد. این موضوع نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران هنوز با احتیاط عمل می‌کنند و سرمایه لازم برای شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند در بازار دیده نمی‌شود.
او افزود: علاوه بر این، بیش از ۳ هزار‌میلیارد تومان خروج پول حقیقی‌ها در معاملات دیروز ثبت شد و مجموع خروج پول حقیقی‌ها از ۱۷تیرماه تاکنون به حدود ۲۳هزار‌میلیارد تومان رسیده است. هرچند این آمار همچنان از تداوم احتیاط سرمایه‌گذاران حکایت دارد، اما ترکیب معاملات نسبت به روزهای اخیر تغییر کرده است؛ به‌طوری‌که نیمی از نمادهای بازار در محدوده مثبت و نیمی دیگر در محدوده منفی معامله شدند. این موضوع نشان می‌دهد بازار به تدریج از فضای کاملا هیجانی فاصله گرفته و در حال حرکت به سمت تعادل است.
این کارشناس با اشاره به شاخص‌های تکنیکال نیز اظهار کرد: برخی از شاخص‌های تحلیل‌های فنی نشان می‌دهد که همچنان روند اصلاحی ادامه دارد. این شاخص‌ها نشان می‌دهد بازار هنوز برای تکمیل فرآیند اصلاح به زمان بیشتری نیاز دارد و نمی‌توان صرف کاهش فشار فروش در یک روز معاملاتی را نشانه پایان اصلاح دانست.
محمد موذن در ادامه تاکید کرد: در کنار متغیرهای تکنیکال، عوامل بنیادی نیز می‌توانند از بازار حمایت کنند. انتشار گزارش‌های سه‌ماهه شرکت‌ها، در صورتی که مطابق انتظار مناسب باشد، می‌تواند بر ارزندگی سهام بیفزایند. همچنین حمایت صندوق‌های تثبیت و توسعه بازار نیز می‌تواند از شدت افت قیمت‌ها بکاهد و مانع از شکل‌گیری موج‌های سنگین فروش شود.
با این حال، او معتقد است تا زمانی که ریسک‌های سیاسی و ژئوپلیتیک کاهش پیدا نکند، انتظار آغاز یک رالی صعودی قدرتمند چندان واقع‌بینانه نیست. متغیرهای سیاسی همچنان مهم‌ترین عامل اثرگذار بر رفتار معامله‌گران هستند و بازار در کوتاه‌مدت بیش از هر چیز به اخبار این حوزه واکنش نشان خواهد داد.
محمد موذن خاطرنشان کرد: چشم‌انداز کوتاه‌مدت بورس همچنان با ریسک همراه است و جهت حرکت بازار به تحولات سیاسی و امنیتی روزهای آینده وابسته خواهد بود. از این رو کاهش هیجان فروش در معاملات دیروز را می‌توان پیامی از بازگشت تدریجی تعادل به بازار دانست؛ هرچند برای اعلام پایان اصلاح و آغاز موج جدید صعود، همچنان باید منتظر تقویت جریان نقدینگی و عبور شاخص از مقاومت‌های مهم تکنیکال بود.