عدل و اقتصاد - شروع جنگ زیرساخت‌ها

پاسخ‌های ایران به زیرساخت‌های شرکای آمریکا در منطقه نشان می‌دهد هزینه این جنگ از خلیج ‌فارس فراتر رفته است.

در صد و سی و نهمین روز تقابل، ششمین شب متوالی حملات گسترده آمریکا به ایران رقم خورد؛ حملاتی که این بار نه فقط تأسیسات نظامی، بلکه زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی جنوب را هم هدف قرار داد.
از تخریب هفت پل در بندر خمیر تا اصابت به راه‌آهن بندرعباس، برج کنترل دریایی چابهار و سیلوی گندم در خوزستان، واشنگتن نشان داد راهبرد خود را از «ضربه به توان نظامی» به «قطع ارتباط جنوب با مرکز» تغییر داده است. در مقابل، سپاه پاسداران با پاسخ‌های همه‌جانبه به پایگاه‌های آمریکا در قطر (العدید)، کویت، بحرین، اردن و سوریه و همچنین اصابت به تأسیسات آب و برق کویت، معادله را به کل منطقه گسترش داد. در این میان، تنها سه کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کردند که کمترین تعداد از اردیبهشت تاکنون است و بهای نفت نیز با جهشی ۱۳درصدی در هفته، پیامدهای اقتصادی این تقابل را به جهان مخابره کرد.
جنگ زیرساخت‌ها؛ جداسازی جنوب از مرکز
مهم‌ترین تحول ۲۴ساعت اخیر، تغییر الگوی حملات آمریکا بود. برخلاف روزهای قبل که تمرکز بر سایت‌های موشکی و پهپادی بود، این بار زیرساخت‌های غیرنظامی و حیاتی هدف قرار گرفتند. بر اساس گزارش‌ها، هفت پل در منطقه بندر خمیر (نزدیک جزیره قشم) تخریب شده که ۶پل از آن‌ها ارتباط ساحلی با مناطق داخلی را قطع کرده‌اند. راه‌آهن بندرعباس نیز که مهم‌ترین مسیر اتصال بزرگ‌ترین بندر جنوبی کشور به مرکز (به‌ویژه شیراز و اصفهان) است، مورد اصابت قرار گرفت و تردد مسافری از آن متوقف شد. همچنین برج کنترل دریایی چابهار که کاملاً غیرنظامی و مورد استفاده صیادان است، با سه موشک منهدم شد و فرودگاه ایرانشهر نیز هدف قرار گرفت. یک سیلوی گندم در خوزستان و تأسیسات برق در استان‌های جنوبی نیز از دیگر اهداف بودند.
وزارت نیرو از مردم خواست مصرف برق را کاهش دهند؛ چراکه شبکه برق جنوب پس از حملات به تأسیسات انرژی، تحت فشار شدید قرار گرفته است. تحلیلگران نظامی معتقدند آمریکا با این راهبرد، در تلاش است هم توان لجستیک ایران در جنوب را فلج کند و هم با افزایش فشار بر زندگی روزمره، نارضایتی اجتماعی را دامن بزند.۱
پاسخ گسترده؛ از قطر تا بحرین و کویت
در سوی دیگر میدان، ایران پاسخ را از سطح هرمز به عمق منطقه منتقل کرد. سپاه پاسداران اعلام کرد در پانزدهمین موج حملات تلافی‌جویانه، پایگاه هوایی آمریکا در «العدید» قطر را هدف قرار داده و یک سامانه رادار دوربرد و چندین هواپیمای سوخت‌رسان استراتژیک را منهدم کرده است. در سوریه، سنتکام ادعای حمله به پایگاه التنف را تکذیب کرد، اما منابع محلی از شنیده شدن انفجارهایی در این منطقه خبر دادند. همچنین انصارالله در یمن برای بستن تنگه باب‌المندب اعلام آمادگی کرده است؛ اقدامی که اگر عملی شود، ترافیک انرژی جهان را با بحرانی بی‌سابقه مواجه خواهد کرد.
قفل هرمز تا تغییر رفتار آمریکا
آمارهای کشتیرانی نشان می‌دهد تنها سه کشتی کالایی در روز گذشته از تنگه هرمز عبور کرده‌اند که پایین‌ترین رقم از اردیبهشت ماه تاکنون است. بیشتر کشتی‌ها یا متوقف شده‌اند یا مسیر خود را به عقب برگردانده‌اند. فرمانده نیروی هوافضای سپاه تأکید کرد حملات تا زمانی که «آرامش به سواحل جنوبی و تنگه هرمز بازنگردد»، ادامه خواهد یافت. این پیام، هشداری روشن به واشنگتن است که هر گونه زیاده‌خواهی در جنوب، با تداوم و تشدید پاسخ منطقه‌ای روبه‌رو خواهد شد. قیمت نفت نیز با افزایش ۲درصدی در روز و ۱۳درصدی در هفته، نشان داد هزینه‌های این جنگ، فقط متوجه ایران و آمریکا نیست.
لبنان و غزه؛ آتش‌بس‌های بی‌اثر
در جبهه‌های دیگر، رژیم صهیونیستی با وجود آتش‌بس‌های ادعایی، حملات خود را ادامه داد. در غزه، دست‌کم ۶فلسطینی بر اثر حملات پهپادی و تیراندازی به شهادت رسیدند و پهپادهای صهیونیستی با ارتفاع پایین، فضای وحشت و استرس را بر مردم غزه تحمیل کرده‌اند.
در لبنان نیز اسرائیل به تخریب خانه‌ها و اشغال روستاها ادامه می‌دهد. حزب‌الله لبنان با انتقاد تند از دولت این کشور، آن را به «بردن کشور به سمت پرتگاه» متهم کرد و گفت این رویکرد نه زمین را بازمی‌گرداند و نه حاکمیت را احیا خواهد کرد. از نگاه ایران، این تحولات نشانه بی‌اعتباری نظم مورد حمایت آمریکاست؛ آتش‌بس‌ها فقط روی کاغذ هستند، اما جنایت در میدان ادامه دارد.
ایستگاه صد و سی و نهم؛ هزینه‌های جنگ فرسایشی
آمریکا با تغییر راهبرد خود از ضربه نظامی به تخریب زیرساخت، تلاش دارد کنترل هرمز را از دست ایران خارج کند. اما تهران با گسترش دامنه پاسخ به پایگاه‌های متحدان آمریکا در منطقه، ثابت کرده این جنگ را در یک میدان واحد و با قاعده «هر گونه تعرضی، پاسخش در عمق منطقه» دنبال می‌کند. از قطر و کویت تا بحرین و اردن، هیچ نقطه‌ای خارج از معادله نیست. نگرانی جدید برای آمریکا، احتمال بسته ‌شدن باب‌المندب توسط انصارالله است که می‌تواند فاجعه اقتصادی جهانی را رقم بزند. جنوب ایران، قلب تپنده این نبرد است؛ نه‌فقط به‌عنوان هدف، بلکه به‌عنوان اهرم فشار. واشنگتن اگر هنوز تصور می‌کند می‌تواند با بمباران، ایران را به عقب‌نشینی وادارد، سخت در اشتباه است.