عدل و اقتصاد - چرایی مصرف بی رویه دارو در کشور

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به مصرف بی‌رویه دارو در کشور گفت: یکی از دلایل افزایش مصرف دارو، ضعف نظارت بر نسخه‌نویسی است.

حسن حسن‌نتاج افزود: آمارهای موجود نشان می‌دهد میزان مصرف دارو در کشور بسیار بالاست به‌گونه‌ای که در برخی گزارش‌ها، مصرف داروی ایران با کشوری مانند چین با جمعیتی بیش از یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون نفر مقایسه می‌شود. در عین حال، بخش قابل توجهی از داروها در منازل باقی می‌ماند و بدون استفاده از بین می‌رود که این موضوع به هدررفت منابع کشور منجر می‌شود.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نظام سلامت، گفت: امروز بسیاری از کشورهای پیشرفته از مرحله پیشگیری عبور کرده و با استفاده از فناوری‌های نوین به سمت پیش‌بینی بیماری‌ها و جلوگیری از بروز آنها حرکت کرده‌اند، اما ما همچنان در حوزه پیشگیری نیز با چالش‌هایی مواجه هستیم و باید اقدامات مؤثرتری در این زمینه انجام دهیم.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس ادامه داد: یکی از دلایل افزایش مصرف دارو، ضعف نظارت بر نسخه‌نویسی است، وزارت بهداشت و سازمان‌های بیمه‌گر باید با دقت بیشتری فرآیند تجویز دارو را رصد کنند تا مشخص شود چرا برای برخی بیماران حجم زیادی دارو تجویز می‌شود و چه میزان از این داروها واقعاً مصرف می‌شود.
حسن نتاج با تأکید بر ضرورت استقرار سامانه‌های هوشمند در نظام نسخه‌نویسی، افزود: باید امکان بررسی بازخورد نسخه‌ها فراهم شود تا مشخص باشد بیمار چه میزان از دارو را مصرف کرده، چه مقدار بلااستفاده باقی مانده و سرنوشت داروهای دپو شده در منازل چیست. این اطلاعات می‌تواند به اصلاح فرآیند تجویز و کاهش مصرف غیرضروری دارو کمک کند.
وی با اشاره به مخاطرات نگهداری دارو در منازل، گفت: یکی از دغدغه‌های جدی مسئولان این است که بسیاری از داروها در شرایط استاندارد نگهداری نمی‌شوند. رعایت نشدن دمای مناسب، زنجیره سرد و سایر الزامات نگهداری می‌تواند کیفیت دارو را کاهش داده و مصرف آن را برای بیماران خطرناک کند.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تصریح کرد: بهترین راهکار این است که دارو به اندازه نیاز واقعی بیمار تجویز شود و از نسخه‌نویسی بیش از حد جلوگیری شود. این اقدام علاوه بر کاهش هزینه‌های پرداختی مردم، از تحمیل هزینه‌های اضافی به دولت نیز جلوگیری خواهد کرد.
وی با اشاره به ضرورت مدیریت داروهای بلااستفاده در منازل، افزود: باید سازوکاری طراحی شود تا داروهایی که به‌ویژه از نوع گران‌قیمت هستند و با رعایت کامل شرایط نگهداری و زنجیره سرد مورد استفاده قرار نگرفته‌اند، به مراکز مشخص بازگردانده شوند تا پس از بررسی‌های تخصصی، در اختیار بیماران نیازمند قرار گیرند و از امحای آنها جلوگیری شود.
حسن نتاج با اشاره به تشکیل یکی از ۵ کمیته تخصصی وزارت بهداشت با مشارکت سازمان‌های بیمه‌گر و انجمن‌های علمی برای اصلاح فرآیندهای تجویز دارو، گفت: نظارت دقیق بر نسخه‌ها می‌تواند از تجویز غیرضروری دارو جلوگیری کند و در کنار آن، ایجاد سازوکار مشخص برای بازگرداندن داروهای بلااستفاده، از هدررفت منابع ملی و هزینه‌های نظام سلامت جلوگیری خواهد کرد.
وی یادآور شد: استفاده مجدد از داروهای بازگشتی تنها در صورتی امکان‌پذیر است که سلامت، کیفیت و شرایط نگهداری آنها از سوی مراجع ذی‌صلاح تأیید شود. رعایت زنجیره سرد و استانداردهای نگهداری، شرط اصلی بهره‌گیری دوباره از این داروها برای کمک به بیماران نیازمند است.