عدل و اقتصاد - برنج ایرانی بر سر دو راهی

بازار برنج داخلی در رکود است و محصول پارسال هنوز در انبار‌ها مانده، اما مصوبه ممنوعیت واردات برنج در زمان واردات لغو می‌شود.

برنج ایرانی در رکود است و محصول پارسال هنوز در انبار‌ها مانده، اما مصوبه ممنوعیت برنج در زمان واردات لغو می‌شود.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران، افزایش سرانه مصرف و فاصله میان تولید و نیاز کشور را دلیل ضرورت واردات می‌داند.
به گفته تیموری ۲۰۰ هزار تن برنج سال گذشته در انبار‌ها باقی مانده و به فروش نرفته است، اما همچنان بر ابلاغیه وزیر تاکید می‌کند.
اما پرسش منتقدان درباره زمان‌بندی واردات برنج از کشور‌های خارجی است.
رئیس کمیسیون بازرگانی داخلی اتاق بازرگانی مازندران می‌گوید: اگر واردات در هر مقطعی ضروری است، زیرا درست همزمان با برداشت محصول داخلی؟
به گفته اسماعیل یزدان پناه تجربه سال‌های گذشته نشان داده که خبر واردات می‌تواند رفتار بازار را تغییر دهد. خریدار برای خرید محصول داخلی دست نگه دارد و کشاورز که امکان نگهداری طولانی‌مدت محصول را ندارد برای فروش با فشار بیشتری مواجه شود.
در چنین شرایطی، ممکن است قیمت در مزرعه کاهش پیدا کند، بدون آنکه همین کاهش با همان سرعت به سفره مصرف‌کننده منتقل شود، چون دلالان بازار برنج را در دست می‌گیرند کشاورز و مردم متضرر می‌شوند، اما سود به دست واسطه گران می‌رسد.
سخنگوی کمسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی گفت: اینجاست که یک تناقض شکل می‌گیرد. هدف واردات، حمایت از مصرف‌کننده و تنظیم بازار است، اما اگر زمان‌بندی آن به کاهش قدرت فروش کشاورز منجر شود، آیا در نهایت به تولید داخلی آسیب نمی‌زند وامنیت تولید در خطر نمی‌افتد؟
حاجی پور افزود: از سوی دیگر، نمی‌توان نیاز واقعی بازار را نیز نادیده گرفت. اگر سرانه مصرف و میزان تولید داخلی نشان‌دهنده کسری باشد، واردات برای تأمین این کسری می‌تواند ضروری باشداما در زمان بندی مناسب باید واردات انجام شود.
وی تصریح کرد: بنابراین مسئله واردات یا عدم واردات نیست مسئله این است که کسری واقعی بازار چقدر است، موجودی واقعی انبار‌ها چقدر است و واردات باید دقیقاً چه زمانی و به چه میزان انجام شود؟
رییس سازمان جهاد کشاورزی میانگین سرانه مصرف برنج در کشور را ۳۷ تا ۸۰ کیلوگرم ااعلام می‌کند و سخنگوی کمسیون کشاورزی مجلس می‌گوید در بررسی سرانه مصرف خردسالان و کهنسالان را که میزان مصرف برنج ان‌ها کم است را دقیق بررسی نمی‌کنند.
این سه عدد، می‌توانند بخش مهمی از اختلاف موجود را روشن کنند.
اگر موجودی انبار‌ها دقیق محاسبه شود، تولید واقعی مشخص باشد و سرانه مصرف نیز بر مبنای یک آمار شفاف تعیین شود، آن وقت می‌توان درباره میزان واردات تصمیم گرفت نه صرفاً بر اساس برآورد‌های متفاوت.
در بازاری که کشاورز برای فروش محصول خود قدرت چانه‌زنی محدودی دارد، حتی خبر واردات می‌تواند پیش از ورود واقعی برنج خارجی، بر معادلات بازار اثر بگذارد.
آیا در شرایطی که کشور به افزایش تاب‌آوری و تقویت تولید داخلی نیاز دارد، نمی‌توان واردات را به‌گونه‌ای زمان‌بندی کرد که هم نیاز مصرف‌کننده تأمین شود و هم محصول کشاورز روی دستش نماند؟
پاسخ به این سؤال، تعیین می‌کند که سیاست واردات فقط یک راهکار کوتاه‌مدت برای بازار است یا بخشی از یک برنامه بلندمدت برای امنیت غذایی کشوراست؟