عدل و اقتصاد - بقایی: وزارت خارجه در هماهنگی کامل با شورای عالی امنیت ملی حرکت می‌کند

بقایی: وزارت خارجه در هماهنگی کامل با شورای عالی امنیت ملی حرکت می‌کند

اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست هفتگی خود با خبرنگاران ضمن تبریک روز خبرنگار، یاد شهدای دیپلمات شهید ایران در مزار شریف را گرامی داشت. او همچنین با اشاره به به شهادت رساندن تعدادی از خبرنگاران طی دو الی سه سال گذشته در لبنان و فلسطین توسط رژیم صهیونیستی، یاد خبرنگاران شهید در این کشورها را پاس داشت.
سخنگوی وزارت خارجه در این نشست خبری در پاسخ به سوالی در ارتباط با توافق مکه «پیمان دفاعی پاکستان ، عربستان و ترکیه» و نگاه‌ها و تحلیل‌هایی که در این زمینه مطرح است؟ گفت: این موضوع در یک نگاه، نشانگر تحول در تغییر ادراک کشورهای منطقه در ارتباط با موضوع امنیت است، کشورهای منطقه با توجه به تحولات سه سال اخیر متوجه شده‌اند که امنیت کالای خریداری شده از دلالان دروغین امنیت نیست و همواره سیاست اصولی ایران این بوده که کشورهای منطقه با همکاری یکدیگر در راستای تامین امنیت درون‌زا بدون تکیه به بازیگران خارج از منطقه حرکت کنند.
وی افزود: نکته دیگر این است که کشورهای منطقه بعد از تحولات اکتبر سه سال قبل و جنایت‌های رژیم صهیونیستی در غزه و لبنان به این جمع‌بندی رسیدند که بزرگترین تهدید علیه ثبات و امنیت کشورهای منطقه و جامعه جهانی، رژیم صهیونیستی است. جاه‌طلبی‌های رژیم صهیونیستی کاملاً مشهود است از جمله طرح موهون اسرائیل بزرگ که حاکمیت ملی و سرزمینی تعدادی از کشورهای منطقه را هدف گرفته است.
توافق مکه یعنی کشورهای منطقه دیگر نمی‌توانند به آمریکا متکی باشند
سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت: این طرح تهدیدی علیه کشورهای منطقه از جمله کشورهایی است که در این تفاهم سه جانبه حضور دارند و این نشانگر تقویت این ادراک است که کشورهای منطقه دیگر نمی‌توانند متکی به ادعای تامین امنیت از سوی آمریکا باشند، آمریکایی که خود بخشی از ایجاد ناامنی در منطقه است.
این مقام وزارت امور خارجه ادامه داد: اعتقاد ما این است که امنیت در منطقه تفکیک ناپذیر است و هر طرحی که مبتنی بر واقعیت‌های تاریخی و ژئوپلیتیک منطقه باشد، جامع و کامل باشد و دشمن و تهدید را به درستی شناسایی کند این شانس را دارد که به تقویت امنیت در منطقه و جلوگیری از بی‌ثباتی در منطقه کمک کند.
بستن تنها مدرسه ایرانی در کویت تصمیمی سیاسی است
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به سوالی درباره اقدام دولت کویت در بستن تنها مدرسه ایرانی در این کشور و وضعیت چهار ایرانی بازداشت‌شده در این کشور گفت: درباره شهروندان ایرانی، پیگیری‌های ادامه داشته و دولت کویت بدون توجه به تعهدات بین‌المللی، از اجازه دسترسی کنسولی خودداری کرده و این درخواست مشروع قانونی ایران است و امیدواریم دولت کویت در این تصمیم خود تجدیدنظر کند.
وی افزود: درباره مدرسه ایرانیان، این اقدام عجیب دیگری است. انتقام‌جویی از معصوم‌ترین اقشاری که از این مدرسه برای علم‌آموزی استفاده می‌کنند، به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. این مدرسه قدمت طولانی دارد و چند دهه فعال بوده و هیچ مشکلی نداشته است. به نظر می‌رسد این تصمیم سیاسی باشد. سفارت ما پیگیر است و امیدواریم این موضوع حل شود.
بقایی گفت: انتظار ما از کشورهای منطقه و کویت این است که به جای فرافکنی، از در اختیار دادن سرزمین و امکانات خود برای اقدامات تجاوزکارانه علیه ایران خودداری کنند. این انتظار زیادی نیست و بر حسن همجواری و تعهدات دولت کویت منطبق است.
وی درباره درخواست ونزوئلا و چاد برای خروج از دیوان کیفری بین‌المللی نیز گفت: این دو کشور، تنها کشورهایی نیستند که چنین درخواست‌هایی داده‌اند. قبلا چهار یا پنج کشور هم‌ چنین درخواست‌هایی را مطرح کرده بودند. این نشانه ناامیدی جامعه جهانی از محکمه‌ای است که با هدف خاتمه دادن به بی‌کیفرمانی تاسیس شد اما در آزمون چند سال اخیر به دلیل فشار آمریکا و متحدان آن به دیوان، این نهاد نتوانست از این آزمون کامیاب خارج شود. ما شاهد تهدیدات آمریکا علیه دادستان و قضات این دیوان بودیم. همه این‌ها، کشورها را به این نتیجه رساند که قرار است با عدالت گزینشی روبرو باشیم و دیوان این ماموریت را دارد در مواردی که منافع برخی قدرت‌ها اقتضا می‌کند به کار رسیدگی به عدالت بپردازد و در سایر موارد رفتار کاملا متفاوتی داشته باشد. این وضعیت طرح چنددهه‌ای را که از بعد از جنگ‌های جهانی شروع شد برای مقابله با شدیدترین جنایات بین‌المللی، با یک عقب‌گرد جدی روبرو کرده و مسئولیت آن با آمریکا و کشورهایی است که نسبت به جنایات رژیم صهیونیستی بی‌تفاوت بودند.
درباره توافق مکه با ایران صحبت شده بود
سخنگوی وزارت خارجه در ادامه درباره اظهارنظر وزیر خارجه ترکیه درباره اینکه قبل از امضای توافق مکه میان عربستان، پاکستان و ترکیه، ایران در جریان توافق قرار گرفته بود، گفت: بله،‌کمابیش.
وی همچنین در پاسخ به سوالی در ارتباط با سفر احتمالی رئیس جمهور به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل و برنامه‌های رئیس جمهور در جریان این سفر گفت: اجازه دهید وقتی به ایام برگزاری مجمع نزدیک شدیم، در این ارتباط صحبت کنیم.
حضور رئیس جمهور در نشست مجمع عمومی سازمان ملل به شرایط بستگی دارد
بقایی با بیان اینکه هنوز تصمیم قطعی در این زمینه گرفته نشده است، اظهار کرد: معمولاً روسای جمهور ایران در نشست مجمع عمومی سازمان ملل که مهمترین نشست سازمان ملل است برای بیان دیدگاه‌ها و نظرات جمهوری اسلامی ایران حضور پیدا می‌کنند و امسال نیز در نظر داریم که از این فرصت استفاده کنیم که البته بستگی به اوضاع و شرایط نیز دارد.

وی خاطرنشان کرد: ظرف هفته‌های آینده در این خصوص اطلاع رسانی می‌کنیم.
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به ایسنا مبنی بر اینکه مقامات ترکیه و پاکستان اعلام کردند که کشورهای دیگر نیز می‌توانند به توافق مکه بپیوندند و برخی دیگر نیز از این توافق به عنوان ناتوی اسلامی یاد کرده‌اند، نظر ایران در ارتباط با پیوستن به این توافق چیست؟ این در حالی است که ایران خود در سال‌های گذشته پیشنهادها و طرح‌هایی را در این ارتباط ارائه کرده از جمله «طرح صلح هرمز» و چرا این طرح‌ها در طول این سال‌ها پیگیری نشده آیا این عدم پیگیری از سوی ایران بوده یا عدم استقبال کشورهای منطقه؟ خاطر نشان کرد: همانطور که پیش از این اشاره کردم، ایران خود در این زمینه پیش قدم بوده و تاکید بر پیگیری سازوکار امنیتی درون‌زا در منطقه داشته است و اینکه کشورهای منطقه باید با همکاری یکدیگر امنیت منطقه را تامین کند بدون دخالت بازیگران فرامنطقه‌ای.
بقایی با اشاره به طرح‌های ایران در این ارتباط گفت: طرح‌های همکاری همچنان وجود دارد و با توجه به تحولات می‌تواند به روزرسانی شود.
وی ادامه داد: ما با کشورهای همسایه و منطقه در تماس هستیم و امیدواریم که همه کشورهای منطقه با درس گرفتن از تحولات اخیر بهترین مسیر را در راستای تقویت امنیت جمعی در منطقه اتخاذ کنند.
دلیلی ندارد نگران باشیم پیمان مکه باشیم
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سوال دیگری درباره توافق مکه و برخی از تحلیل‌ها مبنی بر نگرانی احتمالی ایران از این توافق گفت: ما با سه کشور ترکیه، پاکستان و عربستان، پیوندهای عمیق دینی، تاریخی و تمدنی داریم و دلیلی ندارد که نگران باشیم که این پیمان علیه ایران باشد. پیوندهای درهم‌تنیده فرهنگی میان ملت ایران، پاکستان و ترکیه کاملاً روشن است. این تحول نشانه مهمی است از اینکه کشورهای منطقه به این نتیجه رسیده‌اند که نمی‌توانند به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا و برخی دیگر از بازیگران خارج از منطقه اتکا و اعتماد کنند و درصدد هستند که روش دیگری را از طریق اتکا به توانمندی‌ها و نگاه‌های خود، مستقل از مداخلات مخرب طرف‌های خارجی، بیازمایند.
تصمیم درباره کنوانسیون خزر به عهده مجلس است
بقایی درخصوص‌ انتخاب زمان‌بندی ارجاع کنوانسیون خزر به مجلس برای تصویب و تحلیل‌هایی که در این زمینه مطرح است، گفت: شما می‌توانید هر زمانی که انتخاب می‌کنید، در مورد تصویب یک سند بین‌المللی تحلیل کنید که زمان آن مناسب است یا غیرمناسب. به هر حال، این سند از سال ۱۳۹۷ که امضا شده تا به امروز، ابعاد مختلف آن مورد بحث و بررسی قرار گرفته است؛ نه فقط در وزارت امور خارجه، بلکه در سایر نهادهای ذی‌صلاح.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در مورد منافع و مصالح ملی، مستقل تصمیم می‌گیرد. فکر نمی‌کنم دیگر نیازی به توضیح باشد. ما نشان داده‌ایم که تصمیم‌گیری در رابطه با عضویت در اسناد بین‌المللی، منحصراً با در نظر گرفتن منافع و مصالح کشور صورت می‌گیرد.
بقایی در ادامه گفت: این سند ۵ عضو دارد و ۴ کشور دیگر آن را امضا کرده‌اند. اینکه کشور یا کشورهایی تمایل داشته باشند که این سند زودتر لازم‌الاجرا شود، به این دلیل است که تا زمانی که هر ۵ کشور به آن ملحق نشوند، امکان اجرا شدن پیدا نمی‌کند؛ این بسیار طبیعی است. به هر حال، کشورهایی که تصمیم می‌گیرند برای تأمین منافع مشترک خود یا برای مقابله با نگرانی‌های مشترک، سندی را تدوین کنند، دوست دارند که آن سند لازم‌الاجرا شود. از این جهت کاملاً طبیعی است که چهار کشور دیگر نیز متمایل باشند که این سند زودتر لازم‌الاجرا گردد.
وی با بیان اینکه «ما منافع خودمان را در رابطه با دریای خزر در نظر می‌گیریم» گفت: مثل اینکه در ۷ سال گذشته به جمع‌بندی نرسیده بودیم که این سند را برای مجلس ارسال کنیم. این ارتباط دادن موضوع به تحولات مرتبط با جنگ تحمیلی، چندان وجهی ندارد. دیدگاه‌ها مختلف است و ما هم احترام می‌گذاریم.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: نهایتاً، تصمیم بر عهده مجلس شورای اسلامی است. طبق قانون اساسی، ما به عنوان دستگاه دیپلماسی، وظایف خود را انجام داده‌ایم. باز هم در ادامه این مسیر باید هم تبیین کنیم و هم توضیح دهیم و دیدگاه‌های مختلف را نیز بشنویم. اما تعیین تکلیف این سند بعد از هفت تا هشت سال، قاعدتاً بر عهده مجلس شورای اسلامی است که ان‌شاءالله انجام خواهد شد.
وزارت خارجه در هماهنگی کامل با شورای عالی امنیت ملی حرکت می‌کند
بقایی در پاسخ به سوالی در ارتباط با تغییرات صورت گرفته در شورای عالی امنیت ملی کشور و اینکه آیا مسئول مذاکرات آقای عراقچی خواهد بود یا آقای محسن رضایی دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی؟ اظهار کرد: فکر می‌کنم همه جهان به خصوص در یک سال و نیم اخیر به صورت عیان دید که ایران کشور نهادها است، نه اشخاص و اگر ایران در طول یک سال و نیم اخیر توانسته از چالش‌های موجود عبور کند به خاطر این بوده است که تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم‌سازی‌ها در نهادها انجام می‌شود و و روند تصمیم‌گیری‌ها و تصمیم سازی‌ها کاملاً مشخص است.
وی ضمن تبریک به محسن رضایی برای انتصاب به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی اظهار کرد: قطعاً وزارت خارجه همچون گذشته تمام تلاش خود را به کار خواهد گرفت که در هماهنگی کامل با شورای عالی امنیت ملی برای پیشبرد منافع و مصالح کشور حرکت و تلاش کند.
بیانیه مشترک ایران و عمان درباره دریای عمان در حال بررسی است
این مقام وزارت امور خارجه در ادامه در مورد پرسشی درباره اینکه آیا عوارض دریایی میان ایران و عمان تقسیم خواهد شد یا صرفاً به ایران تعلق می‌گیرد، گفت: در این مرحله درباره چنین جزییاتی بحث نمی‌کنیم. همان‌طور که قبلاً هم گفتم، همچنان بحث‌ها ادامه دارد. در مورد نقشه تردد، تفاهم حاصل شده و در مورد بیانیه مشترک نیز برخی نکات فنی وجود دارد که همچنان در حال بررسی است، اما مذاکرات به شکل بسیار روان و سازنده در جریان است. در خصوص این جزییات، فعلاً بحثی نداریم. آنچه مشخص است، این‌که سازوکارهایی ایجاد خواهد شد که ضمن نظارت بر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز، در مورد موضوعات مرتبط با محیط‌زیست، همکاری در زمینه ارائه خدمات دریایی و مقابله با جرائم نیز تمهیداتی اندیشیده می‌شود. قاعدتاً وقتی شما خدمات دریایی ارائه می‌دهید، باید در ازای آن عوارض دریافت کنید. طبیعتاً در زمان مناسب و در چارچوب توافقات، درباره این جزییات نیز تصمیم‌گیری خواهد شد.
دعوت‌نامه‌ای برای آقایان عراقچی و قالیباف برای سفر به پاکستان دریافت کردیم
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در ارتباط با اخبار منتشر شده در ارتباط با دعوت پاکستان از آقایان عراقچی و قالیباف برای سفر به این کشور و اهداف پاکستان از انجام این دعوت گفت: رفت و آمد بین دو کشور همسایه که روابط خیلی نزدیک و رو به توسعه‌ دارند به طور معمول انجام می‌شود، چنانکه در مدت اخیر چندین مقام پاکستانی از ایران دیدار کردند و مقامات ایرانی نیز متقابلاً سفرهایی به پاکستان داشتند که در این زمینه می‌توان به سفر وزیر صمت، وزیر اقتصاد و وزیر کشور ایراند به پاکستان اشاره کرد.
این دیپلمات ارشد جمهوری اسلامی ایران خاطرنشان کرد: دعوتنامه برای سفر آقایان عراقچی و قالیباف به پاکستان دریافت شده و هر موقع که زمینه برای انجام این سفر مناسب باشد، سفر انجام خواهد شد.
وی گفت: در این سفرها عمدتاً موضوع روابط دوجانبه مطرح است، چرا که روابط دو کشور مهم است و در هفت الی هشت ماه اخیر نیز مهم‌تر شده است و همانطور که اشاره کردم این‌گونه رفت و آمدها بین دو کشور ایران و پاکستان کاملا طبیعی و بخشی از روابط دو کشور است.
ابزارهای بیان مواضع را متناسب با مخاطب و موقعیت تنظیم می‌کنیم
بقایی در پاسخ به پرسشی درخصوص‌ زبان پاسخگویی به دشمن نیز گفت: ما در مصاف با دشمن از همه داشته‌هایمان، از جمله گنجینه غنی ادبی، فرهنگی و تمدنی خود استفاده می‌کنیم. فکر نمی‌کنم که از رویکرد همیشگی خود عدول کرده باشیم. اما نکته مهم این است که گاهی اقتضائات میدان، ایجاب می‌کند برای روشن‌تر کردن موضع، از ابزارهای بیانی متفاوت بهره ببریم.‌ برای نمونه، از یکی از اندیشمندان انگلیسی به گمانم «جورج برنارد شاو» نقل می‌کنم که می‌گوید: «وقتی با خوک‌ها کشتی می‌گیری، نباید انتظار داشته باشی گل‌آلود نشوی»، این نشان می‌دهد که گاهی گل‌آلود شدن، بخشی از ذات کشتی‌گیری است که بر ما تحمیل شده است. این تغییر لحن، نه به معنای عدول از اصول، بلکه به معنای استفاده هوشمندانه از همه ظرفیت‌های بیانی و فرهنگی در مواجهه با شرایط جدید است. در اصل، ما همچنان بر اصول خود پابرجاییم، اما ابزارهای بیان را متناسب با مخاطب و موقعیت تنظیم می‌کنیم تا پیام خود را به روشنی منتقل سازیم.
وی در ادامه یک بار دیگر درخصوص‌ مذاکرات ایران و عمان بر سر تنگه هرمز خاطرنشان کرد: تنگه هرمز به دلیل اختلاف‌نظر بین ایران و عمان بسته نشده است، بلکه دلیل بسته‌شدن آن، تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و سوءاستفاده از تنگه هرمز و استفاده از پایگاه‌های مستقر در کرانه جنوبی خلیج فارس برای حمله به ایران بود. بنابراین، طبیعی است که مذاکرات بین ایران و عمان برای تعیین مسیر تردد کشتی‌ها، اموری دوجانبه میان این دو کشور باشد. البته آثار و پیامدهای آن متوجه کشتیرانی بین‌المللی و سایر کشورها خواهد شد، اما فی‌نفسه این مذاکره، دوجانبه بین دو دولت ساحلی با هدفی بسیار مشخص است که همان توافق بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز است.
باز شدن تنگه هرمز منوط به تحقق شرایط ایران است
بقای افزود: بازشدن تنگه هرمز منوط به تحقق شرایطی است که بر جمهوری اسلامی ایران تحمیل شده است. این اقدام بر کل منطقه، به دلیل تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی، تأثیر گذاشته است. باید در نظر داشته باشید که ما کماکان در وضعیت جنگی به سر می‌بریم. تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد، که طبق قطعنامه ۳۳۱۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد، محاصره دریایی از این دست به مثابه عمل تجاوزکارانه محسوب می‌شود و همچنین سایر نقض‌های آمریکا تداوم یابد، شرایط لازم برای این که بگوییم تنگه هرمز به آبراهی امن تبدیل شده، وجود نخواهد داشت. بنابراین، این بر عهده‌ طرف آمریکایی است که اقدامات غیرقانونی و مخرب خود را که تنها 21 روز پس از امضای یادداشت تفاهم پایان جنگ آغاز شد و همچنان ادامه دارد، متوقف کرده و جبران کند تا بتوانیم درباره گام‌های بعدی صحبت کنیم.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پاسخ به سوالی در خصوص اینکه شورای عالی امنیت ملی باید مذاکرات ایران و عمان در مورد تنگه هرمز را تایید کند؟ گفت: روند تصمیم‌گیری مشخص است. هر مذاکره‌ای که توسط وزارت امور خارجه انجام می‌شود، تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است و روند هم گزارش‌دهی می‌شود و بر اساس دستورالعمل‌هایی که مراجع بالادستی صادر می‌کنند، این روند پیگیری می‌شود و در این مورد هم قاعدتاً به همان شکل عمل خواهد شد.
با آمریکا از طریق میانجی‌ها تبادل پیام می‌شود
وی در ادامه گفت: درباره اینکه آیا الان با آمریکا مذاکره‌ای داریم یا خیر، قبلاً هم عرض کردم و جناب آقای دکتر عراقچی هم دیروز فکر می‌کنم دقیقاً به همین موضوع اشاره کردند؛ ما مذاکره‌ای با آمریکا نداریم. تبادل پیام از طریق میانجی‌ها در مورد موضوعات روز امر طبیعی است که صورت بگیرد، ولی اینکه گام بعدی چه خواهد بود، بستگی به شرایط دارد. فعلا ما متمرکز بر مذاکرات با کشور عمان برای تعیین تکلیف مسیر تردد کشتیرانی هستیم.
نتانیاهو یاوه‌گویی می‌کند
سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه نخست وزیر رژیم صهیونیستی روز گذشته در جلسه کابینه این کشور یاوه‌گویی‌های علیه ایران انجام داده بود و نظر ایران در مورد این اظهارات چیست؟ خطاب به خبرنگار پرسش‌کننده گفت: همانطور که خودتان اشاره کردید این‌ها یاوه‌گویی است.
بقایی در ارتباط با اظهارات نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی مبنی بر اینکه این رژیم سند ۱۵ بندی مربوط با پایان جنگ در غزه را قبول ندارد گفت: باید رئیس‌جمهور آمریکا در این ارتباط پاسخ دهد، ما دیدیم که آمریکایی‌ها در شرم‌الشیخ با افتخار اعلام کردند که این طرح می‌تواند باعث تحقق امنیت در منطقه و منجر به پایان جنگ منجر شود ما همان موقع نیز گفتیم که رژیم صهیونیستی به هیچ پیمان و قولی متعهد نیست و نباید به آن اعتماد کرد اکنون در مورد این اظهارات نیز، آمریکا باید جوابگو باشد، طرفی که از ابعاد مختلف حامی رژیم صهیونیستی است.