احتمال بارش‌های فراتر از نرمال در نیمه دوم پاییز

رئیس مرکز مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی گفت: شدت کم‌سابقه «ال‌نینو» می‌تواند الگوهای جوی غیرمترقبه‌ای ایجاد کند و پیش‌بینی‌های فصلی از احتمال بارش نرمال تا فراتر از نرمال است.

احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، امروز (دوشنبه، ۱۹ مرداد) در نشست خبری با اشاره به وضعیت پدیده ال‌نینو اظهار کرد: این پدیده کم‌وبیش در انواع شبکه‌ها و رسانه‌ها مطرح شده و نگرانی‌های زیادی نیز درباره آثار آن در سطح جهان وجود دارد. دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی و دبیرکل سازمان ملل نیز با توجه به وضعیت‌هایی که ال‌نینو در گذشته ایجاد کرده، نسبت به آثار آن هشدارهایی را مطرح کرده‌اند.

وی افزود: همان‌طور که می‌دانید، ال‌نینو با تغییرات وسیع دمایی در پهنه اقیانوس آرام، به‌ویژه مناطق میانی تا شرقی این اقیانوس، همراه است و در این شرایط، دمای اقیانوس نسبت به حد نرمال افزایش می‌یابد. اگر این افزایش دما نسبت به نرمال به ۲ درجه و بیشتر برسد، اصطلاحاً به آن «ابرال‌نینو» یا «سوپر ال‌نینو» گفته می‌شود.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی ادامه داد: تغییرات دمایی در یک پهنه وسیع اقیانوسی، با توجه به تعامل اقیانوس و جو، موجب تغییر در الگوهای جوی می‌شود. سابقه تاریخی نشان می‌دهد که در سال‌های ال‌نینو، بارندگی در منطقه خاورمیانه و جنوب غرب آسیا غالباً در حد نرمال یا بیشتر از نرمال است.

وی تصریح کرد: البته این رابطه یک‌به‌یک و قطعی نیست، اما در اغلب سال‌های ال‌نینو، بارش در منطقه خاورمیانه وضعیت مناسبی دارد. این شرایط برخلاف سال‌های «لانینا» است که فاز سرد این چرخه محسوب می‌شود و در آن اقیانوس سردتر می‌شود. در شرایط ال‌نینو معمولاً بارندگی در منطقه خاورمیانه بهتر است.

وظیفه افزود: برعکس، بدترین خشکسالی‌ها در سال‌های لانینا رخ می‌دهد که نمونه‌های آن را در گذشته شاهد بوده‌ایم. امسال از این نظر تا حدودی بی‌سابقه است و چنین وضعیتی کمتر در گذشته رخ داده است. حداقل در دوره آماری ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته، با این شدت، روند تغییرات دمایی را تجربه نکرده بودیم.

وی بیان کرد: بر این اساس، با توجه به شدتی که ال‌نینو پیدا کرده است، الگوهای متناظر آن نیز می‌تواند غیرمترقبه و کم‌سابقه باشد. در برخی مناطق، آثار ال‌نینو کاملاً شناخته شده است؛ برای مثال در آمریکای جنوبی، آفریقای جنوبی و منطقه شمال استرالیا، ال‌نینو به‌شدت موجب کاهش بارندگی و حاکم شدن خشکسالی می‌شود.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی گفت: در تابستان، ال‌نینو در شبه‌قاره هند موجب کاهش بارش می‌شود و تولید مواد غذایی در شبه‌قاره هند و تا حدودی پاکستان را تحت تأثیر منفی قرار می‌دهد. در مقابل، در فصل سرد سال، بارندگی در همین منطقه نسبتاً مناسب می‌شود و جنوب غرب آمریکا نیز از این پدیده تأثیر مثبت می‌گیرد.

وی افزود: لازم است تأکید کنم که ال‌نینو یکی از عوامل تعیین‌کننده در اقلیم بارشی فصل سرد سال در این منطقه است، اما تنها عامل نیست و عوامل دیگری نیز وجود دارند که از هم‌اکنون قابل پیش‌بینی نیستند.

وظیفه ادامه داد: به‌خصوص در شروع پاییز، میزان و گستره پوشش برف در منطقه پرفشار سیبری می‌تواند شرایط فشاری آن منطقه را تغییر دهد و باعث شود سامانه‌هایی که از ایران عبور می‌کنند، به نوعی با شرایط پرفشار مواجه شوند و در نتیجه عملکرد متفاوتی داشته باشند.

وی اظهار کرد: عوامل دیگری نیز وجود دارند؛ از جمله دمای اقیانوس هند و مسیر گذر طوفان‌ها در اقیانوس اطلس که این عوامل، همانند پدیده‌هایی مانند ال‌نینو، از چند ماه قبل قابل پیش‌بینی نیستند.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی تأکید کرد: در نتیجه باید منتظر بمانیم تا با قطعیت بیشتری نسبت به بارش پاییز اظهار نظر کنیم، اما در حال حاضر صرفاً بر اساس ال‌نینو و یکی دو شاخص دیگر که کمی فنی هستند و نمی‌خواهم اصطلاحات فنی آنها را در اینجا اعلام کنم، نشانه‌ها حاکی از آن است که پاییز امسال در حد نرمال و به‌خصوص در نیمه دوم پاییز، فراتر از نرمال خواهد بود.

وی افزود: در چنین شرایطی، احتمال بروز سیلاب‌های گسترده، به‌خصوص در استان‌هایی که پیش از این نیز چنین تجربه‌ای داشته‌اند، بیشتر از سایر مناطق است. جنوب غرب ایران و استان‌های غربی مانند کرمانشاه، ایلام و خوزستان از جمله مناطقی هستند که این احتمال در آنها بیشتر است.

وظیفه ادامه داد: بارندگی در این مناطق نیز در حال حاضر بر اساس مدل‌ها می‌تواند با بی‌هنجاری بارش یا بارش‌های فراتر از نرمال همراه باشد و احتمال وقوع بارش‌های بیش از حد نرمال در این مناطق بیشتر است.
وی گفت: به‌طور کلی، پیش‌بینی‌های فصلی بیانگر پربارشی هستند، اما همان‌طور که اشاره کردم، این پیش‌بینی‌ها یک‌به‌یک و قطعی نیستند و باید زمان بگذرد تا عوامل دیگر نیز به‌خوبی شناسایی شوند و بتوانیم پیش‌بینی‌های دقیق‌تری ارائه کنیم.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان خاطرنشان کرد: درباره پدیده‌هایی مانند سیلاب که می‌توانند مخرب باشند، پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت در بازه زمانی نزدیک به وقوع پدیده اهمیت بیشتری دارند و این پیش‌بینی‌ها می‌توانند کمک فراوانی به مدیریت شرایط و کاهش آثار مخاطرات داشته باشند.