عدل و اقتصاد - نوزدهمین پله صعودی بورس

بورس تهران در معاملات دیروز یک گام دیگر در مسیر صعودی برداشت و شاخص کل موفق شد نوزدهمین کانال خود را نیز فتح کند. این روند نشان می‌دهد شاخص کل در سال جاری مسیر متفاوتی را پشت سر گذاشته و با عبور پیاپی از سطوح مهم، خود را به سقف‌های جدید رسانده است. اهمیت این کانال‌شکنی‌ها زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بخش قابل‌توجهی از این صعود در ماه‌های اخیر رخ داده و ورود پول و افزایش تقاضا، موتور اصلی حرکت نماگرها بوده است. حالا بازار در نوزدهمین ایستگاه صعودی خود به ادامه جریان پول و حفظ تقاضا برای تعیین مسیر بعدی شاخص چشم دوخته است. بورس تهران معاملات دیروز را در حالی با برتری تقاضا و رشد شاخص‌ها به پایان رساند که جریان سرمایه‌های خرد نیز پس از یک روز خروج، بار دیگر به سمت بازار سهام برگشت. شاخص کل با ثبت ششمین روز متوالی صعود، نشان داد موج تقاضای شکل‌گرفته در هفته‌های اخیر همچنان پابرجاست. این اتفاق در کنار بازگشت پول می‌تواند سیگنالی از تداوم توجه سرمایه‌گذاران به بازار سهام باشد.

دیروز ورود پول در شرایطی رخ داد که معاملات دو روز قبل تصویر دیگری را به نمایش گذاشت. پس از ۴ روز ورود متوالی پول حقیقی‌ها، ناگهان جریان سرمایه معکوس شد و بخشی از معامله‌گران ترجیح دادند منابع خود را از بازار خارج کنند. این اتفاق در حالی رخ داد که وقفه مذکور چندان دوام نداشت و در معاملات دوشنبه، ورود دوباره پول در کنار رشد شاخص‌ها نشان داد که چرخش ناگهانی حقیقی‌ها آن هم تنها در یک روز به معنای تغییر مسیر سرمایه‌گذاران نبوده است. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بورس در هفته‌های اخیر توانسته بخش قابل‌توجهی از ریزش تیرماه را جبران کند. ادامه رشد شاخص کل برای ششمین روز متوالی نشان می‌دهد بازار در مقطع فعلی توانسته تقاضای تازه‌ای را جذب کند. البته تداوم این روند به میزان ماندگاری سرمایه‌های خرد و کیفیت معاملات در روزهای آینده وابسته است؛ زیرا رشد شاخص‌ها زمانی از پشتوانه قوی‌ برخوردار خواهد بود که ورود پول نیز استمرار داشته باشد.

۳ ضلع معاملات دیروز

دیروز بورس روز خوبی را پشت سر گذاشت و بازار با سوخت پالایشگاه‌ها جان گرفت. با وجود آنکه شایعاتی در خصوص حذف تخفیف ۵درصدی خوراک پالایشی‌ها در چند هفته گذشته پخش شده بود، رئیس کمیسیون انرژی مجلس در نامه‌ای به محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور درخواست کرد تخفیف خوراک ۵درصدی تا پایان سال ۱۴۰۵ تمدید شود. با انتشار این خبر نمادهای پالایشی که در محدوده منفی تابلو معامله شدند، در دقایق پایانی بازار به صف خرید نشستند و نماگر اصلی نیز به واسطه نوسان نمادهای پالایشی افزایش ارتفاع بیشتری را تجربه کرد. معاملات بورس تهران در روز دوشنبه ۱۹مردادماه، با ادامه برتری تقاضا در بازار دنبال شد. در جریان دادوستدهای دیروز، شاخص‌های اصلی بازار به روند صعودی خود ادامه دادند و همزمان با افزایش نماگرها، ورود پول نیز پس از وقفه‌ای یک‌روزه دوباره از سر گرفته شد. شاخص کل بورس با رشد ۱.۶۹درصدی همراه شد و از سویی، شاخص هموزن نیز افزایش ۰.۸۵درصدی را ثبت کرد. فضای عمومی معاملات نیز نشان داد سمت تقاضا همچنان دست برتر را در بازار دارد. بخش عمده نمادها در محدوده مثبت معامله شدند و در پایان معاملات، حدود ۷۲درصد از نمادهای بازار سبزپوش شدند؛ این در حالی است ‌که تنها ۲۸درصد از نمادها با افت قیمت مواجه شدند. این وضعیت نشان می‌دهد موج تقاضا بخش قابل‌توجهی از بازار را در بر گرفته است.
در کنار رشد نماگرها، بازگشت پول حقیقی‌ها نیز از نکات مهم معاملات دوشنبه بود. این موضوع در شرایطی رخ داد که بازار پس از یک روز خروج نقدینگی، بار دیگر شاهد ورود سرمایه‌های حقیقی بود. تداوم حضور خریداران و باقی ماندن حجم قابل‌توجهی از سفارش‌های خرید در پایان معاملات نیز نشان داد که تقاضا همچنان در بازار فعال است. در فرابورس نیز روند معاملات همسو با بورس تهران دنبال و شاخص کل این بازار با رشد ۰.۸۴درصدی همراه شد. به این ترتیب، معاملات دیروز در حالی به پایان رسید که رشد شاخص‌ها، گستردگی نمادهای مثبت و بازگشت پول حقیقی‌ها، سه ضلع اصلی فضای مثبت بازار سهام را تشکیل دادند.

سریال رشد شاخص هموزن

یکی از نکات قابل‌توجه معاملات روز دوشنبه، تداوم روند صعودی شاخص هم‌وزن بود. این شاخص برای پانزدهمین روز معاملاتی متوالی افزایش یافت و با رشد ۰.۸۵درصدی به کار خود پایان داد. تداوم رشد شاخص هموزن نشان می‌دهد جریان تقاضا همچنان تنها به نمادهای بزرگ بازار محدود نمانده و بخش قابل‌توجهی از سهام شرکت‌های کوچک و متوسط نیز مورد توجه معامله‌گران قرار دارد. در همین حال، ارزش معاملات خرد بازار نیز در سطح بالایی قرار گرفت. ارزش معاملات خرد سهام در روز گذشته به حدود ۳۶هزار و ۸۰۰‌میلیارد تومان رسید. این رقم نشان‌دهنده ادامه سطح بالای فعالیت معامله‌گران در بازار است. در کنار این متغیر، ورود حدود ۲هزار و ۳۳۶‌میلیارد تومان پول حقیقی‌ها نیز به ثبت رسید. این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که بازار پس از یک روز وقفه، بار دیگر شاهد ورود پول سرمایه‌گذاران بود. در پایان معاملات همچنین حدود ۹هزار‌ میلیارد تومان سفارش خرید در تابلوی معاملات باقی ماند. هم‌زمانی این موضوع با ورود پول حقیقی و مثبت بودن بخش عمده نمادها، تصویری از بازاری با تقاضای بالا و عرضه محدود ارائه می‌دهد. به این ترتیب، در شرایطی که فشار فروش در سطح گسترده‌ای مشاهده نشد، بخشی از تقاضا به معاملات روز بعد منتقل شد.

تکنیکالیست‌ها چه می‌گویند؟

شاخص کل بورس برای نخستین‌بار در معاملات دیروز کانال ۵.۶‌میلیون‌واحدی را فتح کرد. این اتفاق در کنار بازدهی بیش از ۱۲۰درصدی نماگر اصلی در یک سال گذشته، جایگاه بورس را در میان بازارهای دارایی تقویت کرده است. رشد اخیر بازار نشان می‌دهد بازار سهام در این بازه توانسته بخشی از جا‌ماندگی سال‌های گذشته را جبران کند. اما درعین‌حال عبور شاخص از سقف‌های جدید به معنای پایان مسیر صعودی نیست، همچنین نمی‌توان ریسک اصلاح را نیز نادیده گرفت.
در شرایط فعلی، شاخص کل در محدوده‌ای قرار گرفته که از منظر تکنیکال یکی از مقاومت‌های مهم بازار محسوب می‌شود. تحلیلگران می‌گویند محدوده ۵.۵‌میلیون‌واحدی که پیش‌تر به‌عنوان یک سد جدی در برابر رشد شاخص شناخته می‌شد، اکنون پشت سر گذاشته شده و شاخص کل در کانال جدیدی قرار گرفته است. تثبیت نماگر اصلی بالای این محدوده می‌تواند اهمیت زیادی برای ادامه روند صعودی داشته باشد؛ چراکه در صورت حفظ تقاضا، مقاومت‌های پیش ‌رو دیگر فاصله چندانی با سطوح فعلی ندارند.
از سوی دیگر نسبت قیمت به سود یا P/E بازار در محدوده ۶.۵واحد قرار دارد؛ سطحی که همچنان با میانگین‌های بالاتر تاریخی فاصله دارد. به همین دلیل، بخشی از رشد اخیر را می‌توان ناشی از تعدیل بخشی از شکاف ارزش‌گذاری بورس با سایر بازارهای دارایی دانست. در واقع، بازار سهام پس از سال‌ها رکود و جا‌ماندگی، اکنون در حال تغییر وضعیت سطح ارزش‌گذاری خود است.
بسیاری از کارشناسان معتقدند آینده بورس، به وضعیت ریسک‌های سیاسی و اقتصادی وابسته خواهد بود. در سناریوی خوش‌بینانه، اگر سطح تنش‌ها افزایش پیدا نکند و فضای اقتصادی نیز با ثبات بیشتری همراه شود، شاخص کل می‌تواند به سمت هدف بعدی خود حرکت کند. در این سناریو، محدوده ۷.۱ تا ۷.۳‌میلیون‌واحدی، یعنی حدود ۲۵درصد بالاتر از سطوح فعلی، می‌تواند مقصد بعدی بازار باشد. البته رسیدن به این محدوده مستلزم حفظ جریان سرمایه‌های خرد، تداوم تقاضا و مهم‌تر از آن، نبود شوک‌های سیاسی جدید خواهد بود. اما از طرفی، افزایش دوباره تنش‌ها می‌تواند معادله بازار را تغییر دهد. در این حالت، حتی اگر وضعیت بنیادی شرکت‌ها همچنان از بازار حمایت کند، افزایش ریسک می‌تواند رفتار سرمایه‌گذاران را محتاطانه‌تر کند و بخشی از معامله‌گران را به شناسایی سود وادارد.
در سناریوی بدبینانه، شاخص کل می‌تواند وارد یک دوره اصلاحی شود و حتی کاهش حدود یک‌میلیون‌واحدی را تجربه کند. در این مسیر، محدوده ۵‌میلیون‌واحدی اهمیت ویژه‌ای دارد. این سطح علاوه بر اهمیت تکنیکال، یک مرز روانی مهم برای معامله‌گران محسوب می‌شود و می‌تواند در صورت افزایش فشار فروش، از افت بیشتر شاخص جلوگیری کند.
بنابراین، بورس در شرایط فعلی در نقطه‌ای قرار گرفته که هم‌زمان دو تصویر متفاوت پیش روی آن قرار دارد. از یک سو، رشد بیش از ۱۲۰درصدی شاخص در یک سال و P/E حدود ۶.۵واحدی نشان می‌دهد بازار هنوز از منظر ارزش‌گذاری ظرفیت ادامه مسیر را دارد. از سوی دیگر، قرار گرفتن نماگر در سطوح تاریخی و حساسیت بالای بازار به تحولات سیاسی، احتمال نوسان و اصلاح را افزایش می‌دهد. در نتیجه، مسیر بعدی بورس به این بستگی دارد که کدام سناریو در ماه‌های پیش رو دست بالا را پیدا کند؛ تثبیت شرایط و ادامه صعود یا بازگشت ریسک‌ها و آغاز اصلاح.