عدل و اقتصاد - وام مسکن چند؟

قیمت هر برگ اوراق تسهیلات مسکن با کاهش حدود ۲۷۰۰ تومان نسبت به ۳۱ مرداد در محدوده ۸۵ تا ۸۷ هزار تومان قرار گرفته و بدین ترتیب هزینه دریافت وام دو میلیارد تومانی به ۳۴۹ میلیون تومان رسیده که تقریبا ۱۱ میلیون تومان کاهش پیدا کرده است.

شش روز قبل بانک مرکزی سقف تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق گواهی حق تقدم برای زوجین را از یک میلیارد تومان به دو میلیارد تومان افزایش داد؛ تسهیلاتی که متقاضی برای دریافت آن باید ۴۰۰۰ برگه اوراق «تسه» خریداری کند.
بر اساس نرخ‌های روز یکم شهریور ۱۴۰۵ قیمت امتیاز تسهیلات مسکن سال ۱۴۰۳ به میزان ۸۷ هزار و ۳۰۱ تومان است. امتیاز تسهیلات مسکن سال ۱۴۰۴ با قیمت ۸۶ هزار و ۹۶۶ تومان خرید و فروش می‌شود. نرخ امتیاز تسه سال ۱۴۰۵ نیز ۸۵ هزار و ۵۵۷ هزار تومان است.
بر این اساس زوجین تهرانی برای دریافت وام دو میلیارد تومانی باید ۴۰۰۰ برگه اوراق با قیمت ۸۷ هزار و ۳۰۱ تومان خریداری کنند که نرخ آن با کاهش ۳ درصد از ۹۰ هزار و یک تومان در روز ۳۱ مرداد به ۸۷ هزار و ۳۰۱ تومان در روز یکم شهریور رسیده که از افت ۲۷۰۰ تومان حکایت دارد.
بر این اساس، زوجین ساکن در تهران باید برای دریافت وام دو میلیارد تومانی ۳۴۹ میلیون و ۲۰۴ هزار تومان هزینه کنند که در مقایسه با روز قبل از آن ۱۰ میلیون و ۷۹۶ هزار تومان کاهش نشان می‌دهد.
متقاضیان در تهران و سایر مناطق کشور می‌توانند علاوه بر تسهیلات خرید، ۴۰۰ میلیون تومان وام تعمیر (جعاله) دریافت کنند. بنابراین متقاضی باید ۸۰۰ برگه اوراق خریداری کند. با توجه قیمت روز تسه (۸۷ هزار و ۳۰۱ تومان) هزینه دریافت وام ۴۰۰ میلیون تومانی ۶۹ میلیون و ۸۴۰ هزار تومان است.
در مراکز استان و شهرهای بیش از ۲۰۰ هزار نفر نیز سقف تسهیلات خرید مسکن از محل اوراق گواهی حق تقدم در حالت انفرادی ۸۰۰ میلیون و برای زوجین ۱.۶ میلیارد تومان شد. در سایر مناطق نیز این وام به ترتیب ۶۰۰ میلیون و ۱.۲ میلیارد تومان تعیین شده است.
هم‌چنین سقف تسهیلات تعمیر (جعاله) واحد مسکونی از محل اوراق گواهی حق تقدم برای کل کشور از ۲۸۰ میلیون تومان به ۴۰۰ میلیون تومان افزایش یافت.
رقم وام خرید مسکن در شرایطی افزایش پیدا کرده که با رشد ناگهانی قیمت مسکن در سال جاری قدرت پوشش‌دهی وام اوراق به پایین‌ترین سطح خود رسیده است. بر اساس برخی برآوردها در حال حاضر میانگین قیمت هر متر مسکن در تهران به حدود ۲۰۰ میلیون تومان رسیده که نشان می‌دهد سقف تسهیلات مسکن از محل خرید اوراق در شهر تهران، تنها تکافوی خرید حدود ۱۰ متر خانه را می‌دهد؛ اگرچه تا پیش از گرانی‌های اخیر مسکن نیز وام اوراق تاثیر چندانی در افزایش قدرت خرید متقاضیان نداشت.
نکته اصلی اینجاست که خریدار نهایی، برای دریافت این مبلغ باید بخش قابل‌توجهی از آن را صرف خرید «اوراق حق تقدم» کند؛ اوراقی که قیمت آن‌ها همواره دستخوش نوسانات بازار بوده و عملاً بخشی از مبلغ اسمی وام را پیش از رسیدن به دست متقاضی، از بین می‌برد. این مسئله در کنار نرخ سود بالای بازپرداخت و اقساط سنگین ماهانه، باعث شده تا استقبال از این تسهیلات در میان دهک‌های هدف که بیشترین نیاز را به مسکن دارند، به حداقل برسد.
متقاضیان برای دریافت وام باید برگه‌های اوراق تهیه کنند که هر برگ آن امتیاز دریافت ۵۰۰ هزار تومان وام است. یعنی متقاضی برای دریافت وام یک میلیارد تومانی باید ۲۰۰۰ برگه اوراق تهیه کند که در حال حاضر قیمت آن حدود ۹۰ هزار تومان است. در واقع هزینه دریافت وام یک میلیارد تومانی ۱۸۰ میلیون تومان است.
در واقع، افزایش سقف وام بدون در نظر گرفتن «توان بازپرداخت خانوار» و «شکاف عمیق قیمت مسکن و قدرت خرید»، تنها به افزایش فشار بر دوش وام‌گیرنده می‌انجامد و نمی‌تواند رونق واقعی در بازار مسکن ایجاد کند؛ رونقی که در نبود تولید انبوه و کاهش هزینه‌های ساخت، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.