بورس در انتظار یک سیگنال

بازار سهام تهران، مرداد را در شرایطی آغاز می‌کند که هنوز نتوانسته جهت حرکت خود را مشخص کند. هفته گذشته برای سهامداران، هفته‌ای نوسانی بود. تالار شیشه‌ای در برخی روزها نشانه‌هایی از احیا را بروز داد، اما با پررنگ شدن برخی ریسک‌های سیاسی دوباره از تب و تاب صعود افتاد. اکنون نیز معامله‌گران در وضعیتی قرار گرفته‌اند که ترجیح می‌دهند؛ منتظر روشن‌ شدن تکلیف ریسک‌های سیاسی و اقتصادی بمانند. در روزهای اخیر، دو نگاه متفاوت نسبت به آینده بازار سرمایه شکل گرفته است.
گروهی معتقدند اصلاح قیمتی بخش عمده‌ای از مسیر خود را طی کرده و بسیاری از سهام دوباره به محدوده‌های جذاب رسیده‌اند. از این رو، در صورت کاهش تنش‌ها، بورس می‌تواند بار دیگر وارد مسیر صعودی شود. این در حالی است که عده‌ای بر این باورند که سایه ریسک همچنان بر سر بازار سنگینی می‌کند و هر خبر منفی می‌تواند موج تازه‌ای از عرضه را رقم بزند. همین اختلاف دیدگاه باعث شده معاملات با احتیاط دنبال شود و بسیاری از سرمایه‌گذاران از انجام خریدهای پرحجم یا فروش‌های هیجانی خودداری کنند. معاملات روزهای اخیر نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران اکنون در وضعیتی قرار دارند که یک خبر یا تصمیم مهم می‌تواند ورق را برگرداند. اگر سیگنال‌های سیاسی به سمت آرامش حرکت کند، احتمال تقویت تقاضا و بازگشت حقیقی‌ها افزایش می‌یابد؛ اما اگر ریسک‌ها دوباره تشدید شوند، بازار ممکن است یک بار دیگر در مسیر اصلاح قرار گیرد. درواقع روزهای آینده برای بورس می‌تواند روزهای تعیین‌تکلیف باشد.

چهره واقعی بازار

بورس تهران پس از پشت سر گذاشتن یکی از پرنوسان‌ترین هفته‌های خود، حالا با ورود به مردادماه با ابهامات مهمی مواجه‌ است. هفته گذشته، بازار دو چهره کاملا متفاوت را به نمایش گذاشت؛ از سویی، بازگشت تقاضا و رشد شاخص‌ها امیدها نسبت به پایان اصلاح 10درصدی را تقویت کرد و از سوی دیگر، پیشروی برخی ریسک‌ها بار دیگر احتیاط را به معاملات برگرداند. همین رفت‌وبرگشت‌های سریع باعث شد بازار نتواند مسیر مشخصی را انتخاب کند و سرمایه‌گذاران نیز با تردید بیشتری معاملات را دنبال کنند. بسیاری از کارشناسان معتقدند؛ با آغاز مردادماه، نگاه فعالان بازار به متغیرهای بیرونی دوخته شده است. به باور تحلیلگران، بازار از منظر ارزندگی در شرایط مناسبی قرار گرفته و افت هفته‌های گذشته بخش مهمی از هیجان فروش را تخلیه کرده است؛ البته گروهی دیگر بر این باورند؛ تا زمانی که ابهام‌های حاکم بر وضعیت متغیرهای اثرگذار بر بازار برطرف نشود، نمی‌توان از شکل‌گیری یک روند صعودی پایدار سخن گفت. یکی از نکات قابل‌توجه معاملات هفته گذشته، تغییر رفتار سرمایه‌گذاران بود.

در برخی روزها سرمایه‌های خرد به سرعت به سمت سهام حرکت کرد و تقاضا در بسیاری از نمادها افزایش یافت. اما هر بار که احتمال افزایش ریسک‌ها مطرح شد، سبب شد؛ بخشی از همین سرمایه‌های خرد به سمت دارایی‌های کم‌ریسک‌تر حرکت کند. این رفتار نشان می‌دهد که در شرایط فعلی، تصمیم سرمایه‌گذاران به جای اینکه تحت‌تاثیر متغیرهای بنیادی شرکت‌ها باشد، از فضای روانی و اخبار سیاسی اثر می‌پذیرد. از سویی، در سمت دیگر معادله، گزارش‌های عملکرد شرکت‌ها همچنان یکی از مهم‌ترین پشتوانه‌های بازار محسوب می‌شوند. بسیاری از بنگاه‌های بزرگ بورسی در گزارش‌های ماهانه و فصلی خود همچنان از حفظ فروش و سودآوری خبر داده‌اند و همین موضوع باعث شده است نگاه بلندمدت به بازار همچنان مثبت باقی بماند. به همین دلیل، برخی فعالان بازار معتقدند اگر شوک تازه‌ای به بازارها وارد نشود، بورس می‌تواند به تدریج مسیر تعادلی خود را بازیابد.
با وجود این، آغاز مرداد را نباید تنها از دریچه گزارش‌های مالی تحلیل کرد. بنابراین اگر ریسک‌های غیراقتصادی کاهش پیدا کند، احتمال بازگشت تدریجی سرمایه‌های خرد و تقویت تقاضا افزایش خواهد یافت؛ اما هرگونه تشدید تنش یا انتشار اخبار منفی می‌تواند بار دیگر معامله‌گران را به سمت فروش و هدایت کند. کارشناسان می‌گویند، اکنون بازار به ثبات نیاز دارد. این ثبات می‌تواند سرمایه‌گذاران را از تصمیم‌های هیجانی دور کند. تجربه هفته‌های اخیر نشان داده بورس در صورت فراهم بودن فضای آرام، ظرفیت جذب دوباره سرمایه‌های خرد را دارد؛ اما تحقق این ظرفیت، به فروکش کردن ریسک‌های سیاسی و امنیتی گره خورده است. از این رو روزهای آینده روزهای سرنوشت‌سازی برای بازار سهام محسوب می‌شوند. با توجه به ابهامات حاکم بر وضعیت متغیرهای اثرگذار بر روند بازارها به نظر می‌رسد؛ احتیاط همچنان مهم‌ترین استراتژی معامله‌گران باشد و جهت حرکت بورس به اخباری گره بخورد که خارج از تالار شیشه‌ای منتشر می‌شوند.

دوراهی سخت بورس

اما کارشناسان بازار سرمایه چه سناریویی را برای روزهای پیش‌رو محتمل می‌دانند؟ آیا مرداد، ماه داغ بورس تهران خواهد بود؟ در همین رابطه محمد غفوری، کارشناس بازارهای مالی در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» ضمن اشاره به وضعیت معاملات بورس تهران در هفته‌های اخیر، اظهار کرد: بورس همچنان تحت‌تاثیر متغیرهای بیرونی و به‌خصوص ریسک‌های سیستماتیک قرار دارد. با افزایش سطح ریسک‌ها و پررنگ شدن نگرانی‌ها درباره آینده فضای سیاسی، بار دیگر شاهد افزایش احتیاط در میان معامله‌گران و خروج بخشی از سرمایه‌ها از بازار سهام بودیم.
او افزود: این اتفاق در شرایطی رخ داد که از منظر بنیادی، بازار سرمایه نسبت به ماه‌های گذشته در وضعیت متفاوتی قرار گرفته است. گزارش‌های منتشرشده از سوی شرکت‌ها، بهبود برخی شاخص‌های عملکردی و تعدیل قیمت سهام باعث شده است بورس تهران از نظر ارزش‌گذاری به محدوده‌های جذاب‌تری برسد. همچنین پس از انتشار گزارش‌های سه‌ماهه شرکت‌ها، نسبت قیمت به سود (P/E) بازار نیز کاهش یافته و به سطوح پایین‌تر از 6 واحد رسیده است. از سوی دیگر، نسبت قیمت به فروش شرکت‌ها نیز در ماه‌های اخیر تعدیل شده و نشان می‌دهد بخشی از حباب‌های احتمالی در قیمت سهام تخلیه شده است.
این کارشناس تاکید کرد: با وجود تمام این عوامل، نباید تنها بر یک متغیر مانند ارزندگی برای تحلیل آینده بازار تکیه کرد. بازار سرمایه اگرچه در بسیاری از صنایع از منظر بنیادی شرایط مناسبی دارد، اما در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری به اخبار و تحولات سیاسی واکنش نشان می‌دهد. به گفته این کارشناس، حتی جذاب شدن قیمت‌ها و کاهش نسبت‌های ارزش‌گذاری نیز نمی‌تواند به تنهایی محرک کافی برای آغاز یک روند صعودی باشد؛ چراکه سرمایه‌گذاران پیش از ورود دوباره به بازار، نیازمند مشاهده کاهش سطح ریسک و ایجاد اطمینان نسبت به آینده هستند.
محمد غفوری گفت: در حال حاضر، مهم‌ترین عامل اثرگذار بر رفتار معامله‌گران، ریسک‌های بیرونی است. تا زمانی که فضای کلی کشور و منطقه تحت‌تاثیر نااطمینانی‌های سیاسی قرار داشته باشد، نمی‌توان انتظار داشت؛ سرمایه‌های خرد با قدرت وارد بازار سهام شوند. حتی اگر سهامداران به ارزندگی شرکت‌ها باور داشته باشند، زمانی که چشم‌انداز کوتاه‌مدت مبهم باشد، ترجیح می‌دهند بخشی از سرمایه خود را در بازارهای کم‌ریسک‌ نگه دارند.
او در ادامه با اشاره به چشم‌انداز هفته پیش‌رو گفت: تا زمانی که اتفاق مهمی در حوزه ریسک‌های سیستماتیک رخ ندهد و نشانه‌ای از کاهش تنش‌ها مشاهده نشود، انتظار رشد قدرتمند بازار در کوتاه‌مدت چندان محتمل نیست. او معتقد است در بهترین حالت، بورس می‌تواند در هفته آینده شرایطی نوسانی را تجربه کند، اما اگر فضای سیاسی همچنان پرتنش باقی بماند، احتمال ادامه اصلاح قیمت‌ها نیز وجود دارد. این کارشناس با تاکید بر اینکه بورس تهران در شرایط فعلی همزمان دو ویژگی مهم دارد، گفت: بازار سرمایه اکنون از یک‌سو ارزنده است و بسیاری از سهام پس از اصلاح‌های اخیر به محدوده‌های جذاب قیمتی رسیده‌اند، اما از سوی دیگر با ریسک‌های قابل‌توجهی مواجه است که مانع از ورود قدرتمند سرمایه‌گذاران می‌شود. ترکیب ارزندگی و ریسک بالا باعث شده معامله‌گران در وضعیتی محتاطانه قرار بگیرند و تصمیم‌های خود را با توجه به اخبار و تحولات بیرونی اتخاذ کنند.
غفوری خاطرنشان کرد: بازگشت اعتماد به بازار سرمایه نیازمند کاهش نااطمینانی‌ها و آرام شدن فضای سیاسی است. در صورتی که سطح ریسک‌ها کاهش یابد، ظرفیت‌های بنیادی بازار می‌تواند بار دیگر مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گیرد؛ چراکه بسیاری از شرکت‌ها از نظر سودآوری و ارزش‌گذاری شرایط مناسبی دارند. اما تا زمانی که ریسک‌های بیرونی بر فضای معاملات سایه انداخته باشد، نمی‌توان انتظار داشت ارزندگی به تنهایی مسیر بورس را تغییر دهد.